Człowiek, który mógł wybrać zemstę, ale wybrał przebaczenie
Czego historia Nelsona Mandeli może nas nauczyć?
Był zimny, deszczowy wieczór. Ojciec siedział z nastoletnim synem przed telewizorem. Właśnie oglądali dokument o Republice Południowej Afryki. Na ekranie pojawił się starszy mężczyzna o siwych włosach, spokojnym uśmiechu i dostojnym kroku.
– Tato, kim on jest? – zapytał chłopiec.
– To Nelson Mandela.
– Dlaczego wszyscy klaszczą?
Ojciec przez chwilę milczał.
– Bo niewielu ludzi potrafi zrobić to, co zrobił on.
– Co takiego?
– Wyobraź sobie, że ktoś zamyka cię w więzieniu na dwadzieścia siedem lat. Zabiera ci młodość. Nie pozwala pożegnać matki przed jej śmiercią. Nie pozwala uczestniczyć w pogrzebie własnego syna. Każe ci codziennie pracować w kamieniołomie, a kiedy w końcu wychodzisz na wolność… nie szukasz zemsty.
Chłopiec spojrzał z niedowierzaniem.
– Ja chyba nie potrafiłbym przebaczyć.
Ojciec westchnął.
– Większość ludzi też nie.
Człowiek, który nie chciał żyć w świecie podzielonym przez kolor skóry
W połowie XX wieku Republika Południowej Afryki była krajem podzielonym przez system zwany apartheidem. Było to prawo, które dawało białej mniejszości niemal pełną władzę, a czarnoskórych obywateli pozbawiało wielu podstawowych praw. Ludzie byli oddzielani w szkołach, szpitalach, środkach transportu, miejscach zamieszkania, a nawet w życiu rodzinnym.
Nelson Mandela, z zawodu prawnik, sprzeciwiał się temu systemowi. Początkowo czynił to metodami pokojowymi. Gdy jednak pokojowe protesty były brutalnie tłumione, współtworzył organizację prowadzącą działania sabotażowe przeciwko państwu.
W 1964 roku stanął przed sądem w słynnym procesie Rivonia. Groziła mu kara śmierci.
Po blisko trzech godzinach przemówienia zakończył słowami, które przeszły do historii:
„Jest to idea, dla której jestem gotów umrzeć.”
12 czerwca 1964 roku zapadł wyrok.
Nie śmierć. Dożywotnie więzienie. Mandela miał wtedy 45 lat.
Dwadzieścia siedem lat za kratami
Cela była niewielka.
Na podłodze leżała cienka mata.
Codziennie więźniowie byli prowadzeni do kamieniołomu wapienia. Odbijające się od białych skał światło stopniowo uszkadzało wzrok Mandeli. Mógł otrzymać tylko jeden list i jedną wizytę co sześć miesięcy.
Kiedy zmarła jego matka, nie pozwolono mu uczestniczyć w pogrzebie.
Kiedy umarł jego najstarszy syn, ponownie usłyszał odmowę.
Lata mijały.
Na świecie zmieniały się rządy, rodziły się nowe pokolenia, kończyły wojny, upadały mury.
On nadal siedział w więzieniu.
Rząd wielokrotnie proponował mu wcześniejsze zwolnienie.
Warunek był prosty.
Miał zrezygnować z dalszej walki politycznej.
Za każdym razem odmawiał.
Wolność bez zemsty
11 lutego 1990 roku otworzyły się bramy więzienia.
Mandela wyszedł jako człowiek wolny.
Miał już 71 lat.
Świat spodziewał się jednego.
Odwetu.
Po tylu latach cierpienia nikt nie byłby zaskoczony, gdyby chciał ukarać swoich prześladowców.
Stało się jednak coś, czego mało kto oczekiwał.
Mandela zaczął mówić o pojednaniu.
Usiadł do rozmów z ludźmi, którzy przez lata trzymali go za kratami.
Po pierwszych wolnych wyborach został prezydentem Republiki Południowej Afryki.
Zaprosił jednego ze swoich dawnych strażników więziennych na uroczystość zaprzysiężenia.
Spotkał się z prokuratorem, który wcześniej domagał się dla niego kary śmierci.
Zamiast odwetu wybrał rozmowę.
Zamiast nienawiści – pojednanie.
Dzięki temu kraj uniknął wojny domowej, której wielu się obawiało.
Co chrześcijanin może podziwiać?
Historia Mandeli nie jest historią zbawienia.
Jest jednak historią człowieka, który w wielu momentach postąpił w sposób godny szacunku.
1. Sprzeciw wobec niesprawiedliwości
Apartheid był zaprzeczeniem biblijnej prawdy o człowieku.
Pismo Święte mówi:
„Z jednego wywiódł cały rodzaj ludzki…” (Dz 17:26)
Nie istnieją ludzie stworzeni na obraz Boga w większym stopniu niż inni.
Każdy człowiek nosi Boży obraz.
Dlatego pogarda oparta na kolorze skóry jest sprzeczna z Bożym zamysłem.
2. Gotowość poniesienia kosztów
Mandela wiedział, że jego słowa mogą kosztować go życie.
Jezus powiedział:
„Błogosławieni, którzy cierpią dla sprawiedliwości...” (Mt 5:10)
Nie każda sprawa polityczna jest sprawą Królestwa Bożego, ale odwaga, by ponieść konsekwencje własnych przekonań, jest cechą godną uznania.
3. Rezygnacja z zemsty
Najbardziej poruszającym elementem tej historii jest to, że Mandela nie pozwolił, by cierpienie zamieniło go w człowieka owładniętego nienawiścią.
Apostoł Paweł napisał:
„Nie mścijcie się sami, umiłowani...” (Rz 12:19)
To nie oznacza rezygnacji ze sprawiedliwości.
Oznacza pozostawienie ostatecznego sądu Bogu.
4. Dążenie do pojednania
Biblia zachęca:
„Jeśli można, o ile to od was zależy, ze wszystkimi ludźmi pokój miejcie.” (Rz 12:18)
Mandela próbował właśnie tego.
Nie zapomniał o przeszłości.
Nie udawał, że nic się nie stało.
Ale nie pozwolił, aby przeszłość zniszczyła przyszłość całego narodu.
Czy wszystko w jego życiu było wzorem?
Nie.
I właśnie tutaj chrześcijanin powinien zachować równowagę.
Mandela nie zawsze wybierał metody, które Biblia uznałaby za właściwe. W latach sześćdziesiątych współtworzył zbrojne skrzydło Afrykańskiego Kongresu Narodowego, które prowadziło działania sabotażowe przeciw państwu. Choć początkowo starano się unikać ofiar cywilnych, późniejsze działania tej organizacji budzą poważne pytania moralne.
Nie był także nauczycielem Ewangelii.
Jego przesłanie opierało się przede wszystkim na godności człowieka, równości i demokracji.
To wartości ważne.
Ale nie są jeszcze sednem Ewangelii.
Czego Mandela nie mógł dać?
Historia Mandeli pokazuje niezwykłą moc przebaczenia między ludźmi.
Jednak Biblia prowadzi nas jeszcze głębiej.
Największym problemem człowieka nie jest konflikt na tle koloru skóry i pochodzenia.
Nie jest nim niesprawiedliwe państwo i system praw, ani nawet więzienie.
Największym problemem jest grzech, który oddziela człowieka od Boga.
Dlatego apostoł Paweł pisze:
„W Chrystusie Bóg pojednał świat z sobą.” (2 Kor 5:19)
Mandela pomógł pojednać człowieka z człowiekiem.
Chrystus przyszedł pojednać grzesznego człowieka z Bogiem.
Dopiero to pojednanie jest fundamentem każdego trwałego pokoju.
Zakończenie
Ojciec wyłączył telewizor.
– Tato – odezwał się po chwili syn – czy Mandela był chrześcijaninem?
Ojciec zastanowił się.
– Nie odważę się osądzać jego serca. Wiem natomiast, że zrobił rzeczy godne podziwu i takie, które pozostawiają pytania. Ale jedno jest pewne.
– Co takiego?
– Gdy patrzymy na Nelsona Mandelę, widzimy niezwykłego człowieka, który potrafił zrezygnować z zemsty. Gdy patrzymy na Jezusa Chrystusa, widzimy kogoś jeszcze większego.
– Dlaczego?
– Bo Jezus nie tylko przebaczył swoim nieprzyjaciołom. Umarł za nich.
I dlatego chrześcijaństwo nie kończy się na wezwaniu: „Przebacz.”
Ono zaczyna się od dobrej nowiny:
„Bóg przebaczył tobie i mnie w Chrystusie.” (Ef 4:32)
To właśnie z takiego przebaczenia rodzi się siła, by przebaczać innym. Nawet wtedy, gdy kosztuje to bardzo wiele.
Po śmierci Nelsona Mandeli (2013) można spojrzeć na jego życie z większego dystansu. Nie tylko na to, co osiągnął, ale także na to, czego nie udało mu się osiągnąć. Z chrześcijańskiego punktu widzenia płynie z tego kilka ważnych lekcji.
1. Nawet najwybitniejszy ziemski przywódca nie jest Mesjaszem
Gdy Mandela został prezydentem w 1994 roku, wielu wierzyło, że rozpoczyna się nowa era. W pewnym sensie tak było – zakończył się apartheid i uniknięto wojny domowej.
Jednak z biegiem lat okazało się, że nawet najlepszy przywódca nie potrafi uleczyć ludzkiego serca.
Po jego odejściu Republika Południowej Afryki nadal zmaga się z:
ogromnymi nierównościami,
przestępczością,
korupcją,
napięciami rasowymi,
wysokim bezrobociem.
To przypomina słowa proroka:
"Nie pokładajcie ufności w książętach ani w człowieku, który nie może pomóc! (u którego nie ma wybawienia.)" (Ps 146:3)
Ludzie mogą wiele zmienić. Nie mogą jednak zbawić świata.
2. Zmiana prawa nie oznacza zmiany serca
Apartheid został zniesiony. Konstytucja się zmieniła. Prawo się zmieniło.
Ale Biblia od dawna mówi, że problem człowieka jest głębszy.
Jezus powiedział:
"Z serca bowiem pochodzą złe myśli..." (Mt 15:19)
To oznacza, o zgrozo, że da się zmienić system... da się wprowadzić siłą przykazania biblijne... Ale nie da się ustawą usunąć pychy, chciwości, nienawiści czy egoizmu.
Dlatego Ewangelia mówi o nowym sercu, a nie tylko o nowych przepisach (Ez 36:26).
3. Przebaczenie jest potężne, ale potrzebuje prawdy
Jednym z największych osiągnięć Mandeli była kultura pojednania.
Jednak prawdziwe pojednanie nigdy nie polega na udawaniu, że zło się nie wydarzyło.
Biblia nigdy nie mówi: "Zapomnij."
Mówi raczej: "Wyznaj." "Opamiętaj się." "Przebacz."
Dlatego w Ewangelii przebaczenie kosztuje.
Chrystus zapłacił najwyższą cenę... oddał swoje życie.
4. Człowiek może zostawić po sobie piękne dziedzictwo
Mandela pozostawił po sobie przykład odwagi, wytrwałości i gotowości do pojednania.
To przypomina słowa z Przysłów:
"Pamięć o sprawiedliwym jest błogosławiona." (Prz 10:7)
Chrześcijanin powinien cieszyć się każdym przykładem dobra, nawet jeśli pochodzi od człowieka, który nie był doskonałym wzorem wiary.
5. Największe pytanie po śmierci każdego człowieka
Po śmierci wielu ludzi pytało: "Czy Mandela był wielkim człowiekiem?"
Biblia stawia jeszcze ważniejsze pytanie.
Nie: Jak wielki był to człowiek?
Ale: Czy był pojednany z Bogiem?
Jezus powiedział:
"Cóż pomoże człowiekowi, choćby cały świat pozyskał, a na duszy swojej szkodę poniósł?" (Mk 8:36)
To pytanie dotyczy nie tylko Mandeli. Dotyczy każdego z nas.
6. Śmierć przypomina, że wszyscy jesteśmy równi
Mandela był prezydentem. Laureatem Pokojowa Nagroda Nobla. Jednym z najbardziej szanowanych ludzi XX wieku. A jednak umarł tak samo jak król, robotnik i więzień.
To realizacja słów z Listu do Hebrajczyków:
"Postanowione jest ludziom raz umrzeć, a potem sąd." (Hbr 9:27)
Śmierć jest wielkim wyrównywaczem.
Przed Bogiem nie liczy się sława, urząd ani liczba pomników.
7. Prawdziwe pojednanie ma pionowy wymiar
Mandela pomógł pojednać czarnych i białych mieszkańców swojego kraju.
To bez wątpienia wielkie osiągnięcie.
Jednak apostoł Paweł pokazuje jeszcze głębszy wymiar pokoju:
"On (Jezus) jest pokojem naszym." (Ef 2:14)
Chrystus nie tylko burzy mury między ludźmi.
Najpierw burzy mur między Bogiem a grzesznikiem.
Dopiero z tego rodzi się trwały pokój między ludźmi.
Na zakończenie.. Źródło i mosty
Wyobraź sobie dwie wsie połączone życiodajnym strumieniem.
Przez strumień prowadziły mosty przyjaźni. Mieszkańcy obu wsi spotykali się, handlowali, pomagali sobie i odwiedzali się nawzajem. Woda ze źródła dawała życie obu społecznościom.
Ale pewnego dnia mieszkańcy zbuntowali się przeciwko Królowi.
Ich bunt miał konsekwencje. Z powodu słusznego gniewu Króla źródło zostało zamknięte.
Strumień wysechł.
A kiedy zabrakło wody, mieszkańcy zaczęli oskarżać siebie nawzajem.
— To przez nich!
— To oni są winni!
— Gdyby nie oni, wszystko byłoby dobrze!
Wkrótce zaczęli niszczyć również mosty.
Nie tylko utracili wodę.
Utracili siebie nawzajem.
Minęły lata.
Pewnego dnia pojawił się człowiek, który zaczął odbudowywać mosty.
Nie potrafił otworzyć źródła.
Nie miał Królewskiego klucza.
Ale pokazywał ludziom, że nawet wtedy, gdy rzeka jest sucha, można zacząć budować mosty na nowo.
Uczył ich, jak rozmawiać.
Jak sobie przebaczać.
Jak nie odpowiadać zemstą na zemstę.
Jak żyć razem pomimo bolesnej przeszłości.
I mosty zaczęły się odbudowywać.
Ale wciąż czegoś brakowało.
Rzeka była sucha.
Aż pewnego dnia po obu wsiach rozeszła się wiadomość:
Król otworzył drogę do źródła.
Nie dlatego, że zapomniał o buncie.
Nie dlatego, że doszedł do wniosku, że nic się nie stało.
Cena ich buntu została zapłacona.
Kiedy mieszkańcy usłyszeli tę wiadomość, pobiegli nad źródło.
I zobaczyli wodę.
Najpierw mały strumień.
Potem coraz większy.
Woda znów popłynęła przez obie wsie.
I wtedy mieszkańcy zrozumieli coś, czego wcześniej nie rozumieli:
Ich największym problemem nie były zniszczone mosty.
Ich największym problemem był bunt i odcięcie od źródła.
Mosty były ważne.
Ale potrzebowali źródła życia.
Możemy powiedzieć, że Nelson Mandela pomógł ludziom odbudowywać mosty.
Pokazał, że nawet po dziesięcioleciach niesprawiedliwości, cierpienia i nienawiści można wybrać przebaczenie zamiast zemsty.
To jest godne podziwu.
Ale Mandela nie mógł otworzyć źródła.
Nie mógł pojednać człowieka z Bogiem.
Nie mógł usunąć winy grzechu.
Nie mógł dać człowiekowi nowego serca.
To może uczynić tylko Chrystus.
Paweł mówi:
„Bóg w Chrystusie świat z sobą pojednał, nie zaliczając im ich upadków” (2 Kor 5,19).
Dlatego Ewangelia jest czymś więcej niż wezwaniem:
„Budujmy lepsze relacje.”
Ewangelia mówi:
„Wróć do Źródła.”
Bo kiedy człowiek zostaje pojednany z Bogiem, wtedy może zacząć odbudowywać mosty z innymi ludźmi.
„Jeśli można, o ile to od was zależy, ze wszystkimi ludźmi pokój miejcie.” (Rz 12:18)
I właśnie dlatego najważniejszą lekcją z życia i śmierci Nelsona Mandeli nie jest to, że człowiek może sam uratować świat.
Jest nią raczej to:
..warto podziwiać ludzkie cnoty, warto uczyć się przebaczenia, warto odbudowywać mosty — ale nie wolno pomylić odbudowy mostów z otwarciem Źródła.
Mosty mogą pojednać ludzi ze sobą.
Tylko Chrystus może pojednać grzesznika z Bogiem.
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz