Słowa, które mogą leczyć lub kaleczyć cz.1

 Słowa, które mogą leczyć lub kaleczyć cz.1

Małżeństwo, w zamyśle Bożym, ma być ziemskim odblaskiem najgłębszej miłości – tej, którą Chrystus umiłował Kościół. Jest przestrzenią, w której człowiek powinien czuć się bezpieczny, w pełni przyjęty i kochany. Jednak w codzienności to właśnie w małżeństwie najłatwiej przychodzi nam się ranić. Narzędziem, które najczęściej obraca to święte przymierze w ruinę lub wnosi w nie Boże życie, jest nasze słowo.

Jednym z najbardziej trafnych i poruszających biblijnych przykładów takiej dynamiki w małżeństwie jest historia Mikal i króla Dawida opisana w Drugiej Księdze Samuela (2 Sm 6:16-23).

Wydarzenie to ma miejsce, gdy król Dawid z wielką radością, tańcząc i śpiewając, wprowadza Arkę Przymierza do Jerozolimy. Jego żona, Mikal (córka poprzedniego króla, Saula), obserwuje go przez okno i w jej sercu rodzi się pogarda. Kiedy Dawid wraca do domu, aby pobłogosławić swoją rodzinę, Mikal wita go słowami pełnymi sarkazmu, ironii i jadu:

„Jakże wspaniale zachował się dziś król izraelski, który obnażył się dzisiaj na oczach niewolnic swoich wojowników, jak obnaża się chyba tylko jakiś lekkoduch!” (2 Sm 6:20)

Co pokazuje ten przykład?

Wzbudzanie poczucia bycia głupim i nieadekwatnym: Mikal nie mówi o swoich emocjach. Uderza bezpośrednio w godność i pozycję Dawida. Porównuje go do „lekkoducha” (w innych tłumaczeniach: człowieka nędznego, głupca, pustaka), czyli kogoś pozbawionego klasy, mądrości i powagi.

Upokorzenie: Słowa Mikal miały sprawić, by Dawid poczuł wstyd z powodu tego, kim jest i jak wyraża swoją tożsamość oraz wiarę. Intencją było umniejszenie jego sukcesu i radosnego zaangażowania.

Krytyka zamiast dialogu: Zamiast docenić intencje męża lub porozmawiać o swoich estetycznych czy dworskich obawach w cztery oczy, Mikal atakuje go sarkazmem od samego progu.

Skutki dla małżeństwa

Reakcja Dawida była natychmiastowa i twarda – przypomniał żonie, że to Bóg wybrał jego, a odrzucił dom jej ojca. Biblia kończy ten fragment bolesnym podsumowaniem: „Mikal, córka Saula, nie miała dzieci aż do czasu swej śmierci” (2 Sm 6:23).

Niezależnie od interpretacji biologicznej czy dosłownej, w sensie relacyjnym oznacza to, że ich małżeństwo stało się bezpłodne – toksyczna komunikacja, drwina i pogarda emocjonalnie uśmierciły bliskość między nimi.

Księga Przysłów (Salomona) oraz inne księgi mądrościowe Starego Testamentu zawierają bardzo dosadne, wręcz anatomiczne opisy tego, jak destrukcyjne dla małżeństwa są słowa pełne pogardy, sarkazmu i złośliwości.

Oto zestawienie kluczowych fragmentów, które idealnie obrazują sytuację, w której mąż lub żona czuje się przytłoczona, upokorzona lub „pomniejszona” przez słowa drugiej strony:

1. Słowa jak ciosy mieczem (Księga Przysłów 12:18)

„Nierozważnie mówić – to ranić jak mieczem, a język mądrych – lekarstwem.”

Ten krótki fragment idealnie oddaje mechanizm psychologiczny psychicznej przemocy w małżeństwie. Słowa wypowiadane bez empatii (w celu uderzenia w czuły punkt) nie są zwykłą wymianą zdań – one fizycznie i emocjonalnie ranią drugą osobę, pozostawiając niewidzialne blizny. Druga strona po takiej „rozmowie” czuje się wykrwawiona z poczucia własnej wartości.

2. Żona (lub mąż) niszcząca dom (Księga Przysłów 14:1)

„Mądra kobieta buduje swój dom, a głupia własnymi rękami go niszczy.”

W kontekście biblijnym „głupota” oznacza często pychę i brak hamulców w mówieniu. Słowa, które upokarzają współmałżonka, są tu porównane do systematycznego, fizycznego burzenia ścian własnego domu. Zamiast dawać oparcie, toksyczna komunikacja sprawia, że całe bezpieczne schronienie (jakim powinno być małżeństwo) obraca się w ruinę.

3. Toksyczna atmosfera i „nieustanny kapuśniaczek” (Księga Przysłów 27:15-16)

„Dach stale cieknący w porze deszczowej to jak kobieta, która wciąż się kłóci (jest swarliwa). Kto chciałby ją powstrzymać to jakby wiatr chwytał albo oliwę chciał zatrzymać w ręce. ”

„Swarliwość” w języku biblijnym to nie tylko głośne awantury, ale też nieustanna, drobna krytyka, zrzędzenie i dogryzanie. Druga strona czuje się przy tym jak poddany torturze wodnej – każdy złośliwy komentarz („znowu to popsułeś”, „nic nie potrafisz zrobić dobrze”, „głupio gadasz”) powoli, ale skutecznie odbiera chęć do życia i poczucie adekwatności.

4. Lepiej uciec na pustynię (Księga Przysłów 21:19)

„Lepiej mieszkać w pustej krainie niż z żoną swarliwą i gniewną.”

Ten i podobny fragment z Prz 21:9 („msg: Lepiej mieszkać samemu w rozpadającej się chatce, niż dzielić rezydencję z zrzędliwym współmałżonkiem.”) pokazują ostateczny skutek takiego mówienia. Osoba nieustannie upokarzana zaczyna emocjonalnie lub fizycznie uciekać z relacji. Wybiera samotność, dystans, dłuższą pracę lub ucieczkę w milczenie, ponieważ bliskość ze współmałżonkiem kojarzy jej się wyłącznie z bólem i poczuciem bycia niewystarczającą/-cym.

5. Rak w kościach (Księga Przysłów 12:4)

„Dobra żona koroną męża, a bezczelna jest jak próchnica w jego kościach.”

Próchnica kości (współczesne tłumaczenia często mówią o raku lub chorobie niszczącej od wewnątrz; msg: Żona o silnym charakterze dodaje mężowi sił, a oziębła [niewrażliwa, zrzędliwa] kobieta jest jak rak w kościach.) to metafora głębokiego, wewnętrznego niszczenia. Słowa pełne bezczelności, braku szacunku i wyśmiewania sprawiają, że człowiek zaczyna chorować psychicznie i duchowo. Taki sposób mówienia niszczy „kościec” człowieka – czyli jego zdrową pewność siebie oraz poczucie tożsamości i godności.

---

Antidotum na takie zachowanie

Warto też wspomnieć o fragmencie z Listu do Efezjan 4:29, który wprost zakazuje takiego traktowania współmałżonka: 

„Niech nie wychodzi z ust waszych żadna mowa szkodliwa, lecz tylko budująca, zależnie od potrzeby, by dawała łaskę słuchającym.”

msg: Zwracaj uwagę na to, jak mówisz. Niech z twoich ust nie wychodzi nic nieprzyzwoitego ani podłego. Mów tylko to, co jest pomocne – niech każde słowo będzie darem.

Słowo „szkodliwa” w oryginale greckim (sapros) oznacza dosłownie „zgniła”. Biblia wyraźnie piętnuje słowa, które zamiast budować drugiego człowieka, powodują jego emocjonalne gnicie i upadek.

Podsumowanie

Za każdym razem, gdy stajesz naprzeciwko swojego męża lub swojej żony, stajesz przed kimś, za kogo Chrystus przelał krew. Sposób, w jaki do niej/niego mówisz, jest bezpośrednim sprawdzianem Twojej relacji z Bogiem. Słowa mogą być jak narzędzia tortur i upokorzenia (Mikal), pozostawiające drugą stronę w poczuciu samotności i odrzucenia. Ale mogą też – mocą Ducha Świętego – stać się słowami Jezusa: pełnymi łaski, podnoszącymi z kolan, dającymi bezpieczeństwo i zapewniającymi o bezwarunkowej wartości.

Które słowa dziś wybierzesz, by zbudować swój dom?

Refleksja nad artykułem Rutkowskiego | Kiedy system serca się przegrzewa

Ten tekst (ciekawy wpis Roberta Rutkowskiego - pod rozważaniem) trafnie dotyka samozakłamania, obronności, pychy i niezdolności do przyjęcia korekty. 

Biblia jednak idzie głębiej niż psychologia: problemem człowieka nie jest tylko „cień”, wyparcie czy nieaktualizowany „system operacyjny”, ale serce, które potrafi oszukiwać samo siebie i uciekać przed prawdą Boga (Jr 17:9). A lekarstwem nie jest jedynie lepszy wgląd w siebie, lecz światło Słowa i przemieniająca łaska Chrystusa.

Kiedy system serca się przegrzewa

Pewien człowiek dostaje SMS-a. Krótki. Jedno zdanie.

Nie ma w nim przekleństw. Nie ma nawet szczególnej agresji. Ktoś po prostu pisze:

„Myślę, że w tej sprawie możesz się mylić”.

Czyta. Odkłada telefon. Po minucie bierze go znowu. Czyta jeszcze raz.

— Co on sobie właściwie wyobraża? — myśli.

Zaczyna układać odpowiedź. Pisze pierwsze zdanie. Kasuje. Pisze drugie. Kasuje.

W końcu powstaje odpowiedź na pół strony. Jest inteligentna, błyskotliwa i — jego zdaniem — ma definitywnie zakończyć dyskusję.

Patrzy na nią jeszcze raz.

I wtedy przychodzi mu do głowy pewna myśl:

„Dlaczego ja właściwie jestem aż tak zdenerwowany?”

Przecież ktoś tylko napisał: „możesz się mylić”.

Odkłada telefon.

Idzie zrobić kawę.

Wraca po kilku minutach i czyta swoją odpowiedź jeszcze raz.

I nagle widzi coś, czego wcześniej nie dostrzegał.

Nie próbuje bronić prawdy.

Próbuje bronić siebie.

To bardzo subtelna różnica.

Możemy mówić, że bronimy zasad, wartości, prawdy, doktryny czy sprawiedliwości. I czasami rzeczywiście tak jest. Ale czasami pod tym wszystkim znajduje się coś znacznie bardziej osobistego:

„Nie chcę, żeby ktoś zobaczył, że mogę nie mieć racji”.

Biblia nazywa ten problem dużo prościej niż współczesna psychologia.

Pycha.

I właśnie dlatego Dawid modli się słowami, które są niemal przeciwieństwem naszej naturalnej reakcji:

„Badaj mnie, Boże, i poznaj serce moje; doświadcz mnie i poznaj myśli moje. I zobacz, czy nie kroczę drogą zagłady, a prowadź mnie drogą odwieczną” (Ps 139:23–24).

Zwróćmy uwagę: Dawid nie prosi Boga, żeby zbadał jego przeciwników.

Prosi, żeby zbadał jego samego.

To niezwykła modlitwa. To właśnie jest przeciwieństwo duchowego samozakłamania.

Dawid nie mówi: „Boże, pokaż mi, co jest nie tak z innymi”. Mówi: „Zajrzyj do mojego wnętrza..”.

Bo największym problemem naszego życia może nie być to, co inni robią przeciwko nam.

Czasami największym problemem jest to, co dzieje się w nas, kiedy inni robią coś przeciwko nam.

I właśnie tam Bóg chce rozpocząć swoją pracę.

Człowiek może bardzo dobrze znać błędy innych, a jednocześnie być ślepy na własne. Jezus powiedział o tym niezwykle dosadnie: najpierw wyjmij belkę ze swojego oka, a dopiero potem zajmuj się drzazgą w oku brata (Mt 7:3–5).

I tutaj pojawia się ważna różnica między Ewangelią a zwykłą introspekcją. Biblia nie mówi nam jedynie: „poznaj swój cień”. Mówi: „przyjdź do światłości”.

„Kto zaś czyni prawdę, dąży do światłości” (J 3:21).

bop: Natomiast każdy, kto postępuje zgodnie z prawdą, przychodzi do światła, aby się okazało, że jego uczynki zostały dokonane zgodnie z wolą Bożą.

Prawda czasami boli. Korekta może zranić nasze ego. Przyznanie: „może jednak nie mam racji” wymaga pokory. Ale człowiek, który należy do Chrystusa, nie musi bronić swojego obrazu siebie za wszelką cenę. Nie musi udowadniać, że zawsze ma rację.

Może powiedzieć:
„Panie, pokaż mi prawdę, nawet jeśli będzie niewygodna”.

Dlatego Paweł pisze:

„Niech każdy bada własne postępowanie”
(Ga 6:4).

Nie cudze. Własne.

A kiedy ktoś nas atakuje? Wtedy również potrzebujemy Ewangelii. Nie każda krytyka jest prawdą. Nie każdy atak zasługuje na odpowiedź. Jezus sam „nie odpowiadał” na wiele oskarżeń (Mt 27:12–14).

Czasem największą oznaką dojrzałości nie jest najlepsza riposta, lecz spokojne serce.

Dobrym, bardzo mocnym przykładem jest Dawid wobec Szimejego w 2 Sm 16:5–12.

Dawid ucieka z Jerozolimy przed Absalomem. Jest w bardzo trudnej sytuacji. I wtedy Szimei wychodzi naprzeciwko niego, przeklina go, rzuca w niego kamieniami i oskarża go.

Abiszaj reaguje natychmiast:

„Czemu ten zdechły pies ma przeklinać mojego pana, króla? Pozwól, że podejdę i utnę mu głowę!” (2 Sm 16:9).

To jest dokładnie moment, w którym „system” może się przegrzać. Dawid jest królem. Ma władzę. Ma człowieka gotowego go bronić.

Ale Dawid odpowiada:

„Niech przeklina dalej, skoro tak mu rozkazał Pan. Może Pan wejrzy na moje utrapienie i odpłaci mi dobrem za jego dzisiejsze przekleństwo.” (2 Sm 16:11–12)

To jest spokojne serce.

Nie oznacza ono, że Dawid uważa słowa Szimejego za prawdziwe. Nie oznacza też, że pochwala jego zachowanie. Dawid po prostu nie pozwala, aby cudza agresja przejęła kontrolę nad jego sercem.

Co więcej, Dawid zostawia sprawę w rękach Boga.

Czyli jest tak:

Szimei rzuca kamieniami, ale Dawid nie rzuca kamieniem w odpowiedzi. 

Szimei podnosi głos, ale Dawid nie musi podnosić swojego. 

Szimei próbuje sprowokować Dawida, ale Dawid nie oddaje mu kontroli nad swoim sercem.

I tutaj świetnie pasują słowa Salomona:

„Łagodna odpowiedź uśmierza gniew” (Prz 15:1).

A Psalmista idzie jeszcze głębiej:

„Zrzuć na Pana swój ciężar, a On cię podtrzyma” (Ps 55:23).

Spokojne serce nie jest sercem, którego nikt nie atakuje. Jest sercem człowieka, który wie, komu może powierzyć to, co go atakuje.

Możemy więc dzisiaj zadać sobie trzy pytania:

Czy potrafię przyjąć korektę?
Czy bardziej interesuje mnie prawda, czy obrona własnego obrazu siebie?
Czy pozwalam Słowu Bożemu pokazać mi także to, czego nie chcę w sobie zobaczyć?

Bo serce, które nie pozwala się korygować, w końcu się "przegrzewa".

Ale jest dobra wiadomość: Chrystus nie tylko pokazuje nam prawdę o nas. On pokazuje nam również prawdę o sobie.

A kiedy przestajemy bronić własnej doskonałości i zaczynamy odpoczywać w Jego łasce, nie musimy już tak panicznie reagować na krytykę. Możemy być pokorni, bo nasza wartość nie zależy od tego, czy inni nas podziwiają.

„Prawda was wyswobodzi” (J 8:32).

Nie tylko prawda o innych.
Także prawda o nas.
A przede wszystkim — prawda o Chrystusie... który gdy mu złorzeczono.. nie przeklinał wrogów... ale nawet modlił się o nich... 

___________________

Rutkowski:

Brak pracy nad własnym cieniem potrafi zbytnio rozgrzać system operacyjny, co często owocuje wzburzeniem emocjonalnym. Najczęściej w mediach społecznościowych. Naprawdę niebezpiecznie robi się wtedy, gdy taki rozgrzany system należy do kogoś, kto sam przyjmuje pacjentów w gabinecie.

Odkurzyłem dla dziecka starego laptopa. Włączyłem go, próbując sprawdzić, czy system operacyjny zaskoczy i przyda się uczniowi podstawówki. Kilka chwil wcześniej czytałem przysłane mi przez kilku znajomych niewybredne internetowe wykwity na mój temat. Nie pochylam się nad hejtem, ale jeden przywołam, bo dla niepoznaki był polany gęstym, ale nieświeżym sosem pozornej erudycji tegoż znawcy psychologii głębi.

Nanosiłem tego dnia poprawki do rozdziału „Alkodestrukcji” pod tytułem „Nauka-nieuka” i nagle samoistnie mi się połączyły kropki. Już wyjaśniam, co kliknęło:

Freud nazwał to wyparciem. Adler już w 1914 roku napisał o tym cały esej i dał mu tytuł, w którym słowo „kłamstwo” brzmi dosłownie: Lebenslüge, kłamstwo życiowe. Jung pisał otwarcie, że jego pacjenci cierpią najgłębiej nie z powodu objawów, tylko z powodu problemów natury moralnej, które wyrastają z życia w nieprawdzie. Trzej ojcowie współczesnej psychologii, każdy z innego gabinetu, każdy w innym języku, powiedzieli w gruncie rzeczy jedno: kłamstwo, które mówimy komuś innemu, i wyparcie, które uprawiamy wobec samych siebie, prowadzą do choroby. Nie do metafory choroby. Do choroby.

Jordan Peterson zebrał te trzy nazwiska w jednym akapicie i dopisał zdanie, które niektórym internetowym demiurgom wyraźnie zepsuło dzień: różnica między wyparciem prawdy a kłamstwem jest kwestią stopnia, nie kategorii. To jest genialne w swojej prostocie rozszerzenie myśli trzech tytanów psychologii głębi. Rozszerzenie nie tylko trafne, ale bardzo potrzebne, bo dokłada do tej trójki coś, czego psychoanaliza kanapowa nie miała pod ręką: ciało.

Aleksander Lowen, uczeń Wilhelma Reicha, poświęcił karierę na udowodnienie: ciało nigdy nie kłamie. Można zaprzeczać bolesnym uczuciom z pełnym przekonaniem, głosem, który się nie łamie, i jednocześnie mieć spiętą przeponę, płytki oddech, ściśnięte gardło. Umysł i ciało nie są dwoma oddzielnymi urzędami, które wydają sobie nawzajem opinie. To dwie strony tej samej monety. I ciało nie czeka, aż ego się zorientuje. Nie prosi o pozwolenie. Rejestruje niezgodność między tym, co czujemy, a tym, co pokazujemy, obojętnie, czy ta niezgodność nazywa się kłamstwem wypowiedzianym na głos, czy wyparciem, którego nawet się nie zauważa.

Jeśli rozdzielimy kłamstwo i wyparcie na dwie osobne, sterylne szufladki, jedną dla świadomego fałszu, drugą dla nieświadomej obrony, robimy coś bardzo wygodnego dla teorii i bardzo szkodliwego dla prawdy. Gubimy ciało. Zostaje sam język, sama introspekcja, samo pytanie, co akurat wie ego. A to jest przecież ten kawałek człowieka, który najłatwiej oszukać.

Rozumiem, skąd bierze się chęć, żeby trzymać te dwie kategorie porządnie osobno. Freud i Jung zbudowali sto lat temu potężny, elegancki gmach myślowy, w czasach, kiedy nie mierzono jeszcze przewodności skóry ani kortyzolu we krwi, i nie było czterdziestu kilku lat badań nad stylem wypierającym. Ale trzymanie się wyłącznie tego gmachu, bez jednego okna otwartego na Lowena, na analizy psychosomatyzacji Weinbergera i Schwartza to już nie erudycja. To schematyzm intelektualny w odświętnym, ale wymiętym garniturze.

Powiem to obrazowo, bo lubię obrazy. Doktryna bez aktualizacji działa jak system operacyjny, którego nikt nie aktualizował od dwudziestu lat. Włącza się. Nawet coś liczy. Ale zawiesza się dokładnie w momencie, w którym trzeba obsłużyć coś nowego. I tu zaczyna się ta smutna, choć w dużej mierze zabawna część: człowiek, w odróżnieniu od komputera, kiedy się zawiesza, rzadko milczy. Częściej krzyczy na monitor.

Bo jeśli ktoś przez dekady budował tożsamość zawodową na tym, że znam Freuda, znam Junga, wiem, jak jest, to każde poszerzenie tej wiedzy nie jest ciekawostką. Jest zamachem na fundament. A zamach na fundament rzadko wywołuje refleksje. Aktywuje lęk przebrany w ton aroganckiej pewności siebie, czyli atak. Zwróćcie uwagę na mowę ciała ludzi, którzy stykają się z czymś niezrozumiałym. Niekiedy bywają wręcz groteskowi. Dzięki tej pozie dla wielu stają się nawet lekko uwodzący. Szczególnie dla internetowego audytorium. Tylko że za tą sceniczną dekoracją kryje się niekiedy intelektualna płycizna. Kiepscy aktorzy zbyt ekspresyjnie grają ciałem, a za mało rozumem.

Zabawne jest to, że najgłośniej krzyczą zwykle ci, którzy sami od dekad nie zajrzeli do żadnego czasopisma nowszego niż spis lektur z własnych studiów. Diagnozują u innych brak kompetencji, nie mając w swoim oprogramowaniu ani jednego update'u od lat siedemdziesiątych. To trochę jak recenzent smartfona, który ocenia go z pozycji dyskietki. Wynik zawsze wypadnie fatalnie, tylko wina nie leży w smartfonie.

To zresztą jeden z opisywanych w psychologii mechanizmów: im mocniej ktoś jest przywiązany do przekonania, tym mniejsza szansa, że korekta faktu je zmieni, a w części przypadków, zwłaszcza gdy sama korekta budzi opór, bywa, że tylko je umacnia.

Piszę o tym szerzej w rozdziale „Nauka-nieuka, czyli dlaczego warto zostać głupcem” w „Alkodestrukcji”, bo działa on identycznie, kiedy komuś, kto przez trzydzieści lat pił „kulturalnie”, pokazać dane o alkoholu jako rakotwórczym narkotyku. Taki człowiek nie dostaje wiedzy. On rozpoznaje zamach. I reaguje tak samo: nie argumentem, tylko podniesionym głosem.

Ktoś zawieszony na starym systemie, słysząc szerszy punkt widzenia, nie ryzykuje przegranej dyskusji. Staje się śmieszny. Bo eksponowana pewność siebie bez aktualizacji brzmi jak komputer z systemem sprzed dekady, który krzyczy, że internet nie działa, bo to internet się nagle zestarzał.

Psalm 119:113–120 — Gdy serce potrzebuje oparcia

 

Psalm 119:113–120 — Gdy serce potrzebuje oparcia

MSG: Nienawidzę ludzi dwulicowych,

ale kocham Twoje jasne objawienie.

Jesteś dla mnie oazą spokoju i wytchnienia;

czekam, aż Twoje Słowo mnie odnowi.

Precz z mojego życia, wy, którzy czynicie zło, 

bym mógł zachować przykazania mojego Boga. 

Stań po mojej stronie, jak obiecałeś; wtedy na pewno będę żył.

Nie zawiedź wszystkich moich wielkich nadziei.

Bądź przy mnie, a wszystko będzie dobrze;

całkowicie oddam się Twoim zasadom życia. 

Odrzucasz niegodziwych ziemi niczym bezużyteczne śmieci; 

dlatego z miłością przyjmuję wszystko, co mówisz. 

Odrzuć wszystkich, którzy odchodzą od Twoich słów; 

ich lekkomyślne bałwochwalstwo niesie śmierć. 

Drżę przed Tobą z podziwu i głębokiej czci;

Twoje wyroki wprawiają mnie w pełne szacunku milczenie.

BW: 

Ps 119:113-120: 

113 Ludzi chwiejnych nienawidzę, 

Ale zakon twój miłuję. 

114 Tyś obroną moją i tarczą moją, 

W słowie twoim mam nadzieję. 

115 Odstąpcie ode mnie, złośnicy, 

Bo chcę przestrzegać przykazań Boga mego. 

116 Wesprzyj mnie według obietnicy swojej, abym żył, 

A nie dopuść, bym doznał zawodu w nadziei mojej. 

117 Podtrzymaj mię, abym był zbawiony, 

A zawsze wpatrywać się będę w ustawy twoje! 

118 Gardzisz wszystkimi, którzy odstępują od ustaw twoich, 

Bo myśli ich są fałszywe. 

119 Uważasz za żużel wszystkich bezbożnych na ziemi, 

Dlatego kocham świadectwa twoje. 

120 Ciało moje drży ze strachu przed tobą, 

Bo lękam się twoich sądów.

Psalm 119:113–120 — Gdy serce potrzebuje oparcia

Wewnętrzny paraliż

Znasz to uczucie, gdy musisz podjąć decyzję, ale każda opcja wydaje się równie trudna? Wyobraź sobie kogoś na rozdrożu. Szeroka, bezpieczna droga kusi wygodą, choć prowadzi w ślepy zaułek. Wąska ścieżka wymaga wysiłku i ginie w mgle, ale to ona wiedzie do celu. Zewsząd słychać sprzeczne głosy doradców. Ale prawdziwym problemem nie jest jednak brak drogowskazów, ale serce, które próbuje iść w dwóch kierunkach jednocześnie. To bolesne pęknięcie i brak zdecydowania stanowią punkt wyjścia dla kolejnej strofy Psalmu 119.

Część pierwsza — Dwa kierunki serca (w. 113–115)

„Ludzi chwiejnych nienawidzę, ale zakon twój miłuję. Tyś obroną moją i tarczą moją, w słowie twoim mam nadzieję. Odstąpcie ode mnie, złośnicy, bo chcę przestrzegać przykazań Boga mego”.

Psalmista mówi o ludziach chwiejnych — dosłownie o tych, których myśli są podzielone, którzy nie potrafią zdecydowanie opowiedzieć się za jedną drogą. Nie chodzi o człowieka, który szczerze zmaga się z wątpliwościami i szuka odpowiedzi. Chodzi o postawę, która chce zachować sobie możliwość nieposłuszeństwa Bogu.

Chcemy, żeby Bóg nas pocieszał, ale nie zawsze chcemy, żeby nas korygował. Chcemy Jego obietnic, lecz nie do końca nie chcemy Jego przykazań. Pragniemy spokoju sumienia, ale niekoniecznie chcemy porzucić to, co ten pokój niszczy.

Psalmista dokonuje wyboru: „Kocham Twoje Słowo”.

Zwróćmy jednak uwagę, że jego pewność nie wynika z przekonania o własnej sile. Nie mówi: „Moja stanowczość jest moją tarczą”. Mówi: „Tyś obroną moją i tarczą moją”.

To ważna lekcja. Człowiek może mieć mocne postanowienia, a jednak pozostać słaby. Może znać właściwą drogę, a mimo to potrzebować pomocy, żeby nią iść.

Dlatego psalmista odsuwa od siebie wpływy, które prowadzą do zła. Nie chce pielęgnować tego, co niszczy jego wierność Bogu.

Nie oznacza to jednak pogardy dla ludzi. Możemy kochać człowieka, a jednocześnie odrzucać kłamstwo, w które wierzy, lub zło, do którego nas nakłania. Jezus sam nakazuje miłować nieprzyjaciół. Miłość nie wymaga jednak nazywania ciemności światłem.

Czy są obszary życia, w których próbujesz iść dwiema drogami? 

Czy tolerujesz coś, co stopniowo osłabia twoją miłość do Boga? 

Może nie potrzebujesz kolejnego postanowienia, lecz szczerego powrotu do Pana i konkretnej decyzji o zerwaniu ze złem.

2. Część druga — Nie tylko chcę wytrwać, ale potrzebuję, żeby Bóg mnie podtrzymał (w. 116–117)

Małe dziecko uczy się chodzić. Robi kilka kroków, chwieje się i upada. Nie potrafi jeszcze utrzymać równowagi. Kiedy ojciec wyciąga rękę, dziecko nie musi udowadniać, że jest silne. Może pozwolić się podtrzymać.

„Wesprzyj mnie według obietnicy swojej, abym żył, a nie dopuść, bym doznał zawodu w nadziei mojej. Podtrzymaj mię, abym był zbawiony, a zawsze wpatrywać się będę w ustawy twoje!”

Po zdecydowanych słowach z poprzednich wersetów pojawia się pokorna prośba: „Wesprzyj mnie”.

Psalmista wie, że miłość do Bożego prawa nie oznacza niezależności od Boga. Właśnie dlatego, że chce wytrwać, prosi o podtrzymanie.

To jeden z ważniejszych paradoksów chrześcijańskiego życia: im lepiej rozumiemy świętość Boga, tym wyraźniej widzimy własną słabość. Im bardziej pragniemy być wierni, tym mniej ufamy własnej samowystarczalności.

Zwróćmy uwagę na słowa: „Według obietnicy swojej”. Psalmista nie opiera nadziei na swoich osiągnięciach, lecz na Bożej wierności.

Nie mówi: „Podtrzymaj mnie, bo jestem wystarczająco dobry”. Mówi: „Podtrzymaj mnie, bo Ty jesteś wierny temu, co obiecałeś”.

Następnie prosi: „Podtrzymaj mię, abym był zbawiony”. Jego życie zależy od Boga. Potrzebuje Bożej pomocy nie tylko na początku drogi, lecz również po drodze i u jej kresu.

Także my potrzebujemy Bożej łaski każdego dnia. Potrzebujemy przebaczenia, kiedy upadamy, mądrości, kiedy nie wiemy, co zrobić, i siły, kiedy pokusa wydaje się zbyt mocna.

Bóg nie zachowuje nas w wierze po to, żebyśmy stali się bierni. Psalmista od razu dodaje, że chce wpatrywać się w Boże ustawy. Boża łaska nie zastępuje posłuszeństwa — umożliwia życie w posłuszeństwie.

Czy próbujesz udowodnić Bogu, że poradzisz sobie sam? 

Czy może uczysz się codziennie mówić: „Panie, chcę być Ci wierny, ale potrzebuję, żebyś mnie podtrzymywał”?

Wiara nie polega na przekonaniu, że nigdy się nie zachwiejesz. Polega na tym, że w swojej słabości zwracasz się do Boga.

3. Część trzecia — Bóg widzi to, czego człowiek często nie dostrzega (w. 118–119)

Kiedy wytapia się metal, wysoka temperatura pozwala oddzielić to, co wartościowe, od zanieczyszczeń. Z zewnątrz wszystko może wyglądać podobnie. Dopiero próba ujawnia różnicę.

„Gardzisz wszystkimi, którzy odstępują od ustaw twoich, bo myśli ich są fałszywe. Uważasz za żużel wszystkich bezbożnych na ziemi, dlatego kocham świadectwa twoje”.

Psalmista mówi o Bożym sądzie. To trudne słowa, ale nie możemy ich złagodzić tak, by utraciły swoje znaczenie. Bóg nie jest obojętny wobec zła. Widzi ludzkie postępowanie i sprawiedliwie je osądza.

Świat często ocenia ludzi według ich osiągnięć, majątku, popularności i wpływów. Człowiek może być podziwiany przez tysiące, a jednocześnie żyć w buncie przeciwko Bogu.

Bóg patrzy głębiej.

Obraz żużlu nie oznacza, że człowiek przestaje mieć godność jako stworzenie uczynione na obraz Boga. Pokazuje natomiast, jak bezwartościowe w perspektywie wieczności staje się życie oparte na odrzuceniu Stwórcy.

Dlaczego psalmista w odpowiedzi mówi: „Dlatego kocham świadectwa twoje”?

Ponieważ Boże Słowo pozwala mu widzieć świat w prawdzie. Nie wszystko, co błyszczy, jest cenne. Nie wszystko, co popularne, jest dobre. Nie wszystko, co przynosi chwilową przyjemność, prowadzi do życia.

To ostrzeżenie również dla nas. Możemy kochać Biblię wtedy, gdy pociesza nas w cierpieniu, ale czy kochamy ją również wtedy, gdy ujawnia nasz egoizm, pychę i nieposłuszeństwo?

Prawdziwa miłość do Słowa nie polega na tym, że zawsze znajdujemy w nim potwierdzenie własnych przekonań. Polega również na gotowości, by pozwolić Bogu nas skorygować.

Nie powinniśmy jednak patrzeć na ludzi bezbożnych z wyższością. Sami nie zostaliśmy zbawieni dzięki własnej mądrości. Potrzebowaliśmy łaski tak samo jak oni.

Co w twoim życiu wydaje się cenne, ale może odciągać cię od Boga? Uznanie innych? Sukces? Własna racja? Wygoda? 

Boże Słowo nie tylko pokazuje, co jest złe. Uczy również, co naprawdę ma wartość.

4. Część czwarta — Bojaźń, która prowadzi do Chrystusa (w. 120)

Wyobraź sobie człowieka, który staje przed królem mającym władzę nad jego życiem. Nie przychodzi z lekceważeniem ani z przekonaniem, że może dyktować warunki. Wie, przed kim stoi. Jego postawa odzwierciedla powagę tej chwili.

„Ciało moje drży ze strachu przed tobą, bo lękam się twoich sądów”.

Psalm kończy się obrazem drżącego człowieka.

To ważne: ten, który kocha Boże prawo, ufa Jego obietnicom i pragnie wytrwać, nie traktuje Boga lekko. Wie, że Bóg jest święty, a Jego sąd jest rzeczywisty.

Bojaźń Boża nie oznacza, że chrześcijanin ma żyć w przekonaniu, iż Bóg z przyjemnością chce go zniszczyć. Oznacza, że poważnie traktuje Bożą świętość, własny grzech i odpowiedzialność przed Stwórcą.

Ale tutaj pojawia się pytanie: jak grzeszny człowiek może stanąć przed świętym Bogiem i nie popaść w rozpacz?

Odpowiedzią nie jest pomniejszenie Bożej świętości ani udawanie, że grzech nie ma znaczenia. Odpowiedzią jest Jezus Chrystus.

Na krzyżu widzimy, jak poważny jest grzech, skoro Syn Boży oddał za nas życie. Widzimy też, jak wielka jest Boża miłość, skoro Chrystus przyszedł ratować grzeszników.

Jezus był wierny tam, gdzie my byliśmy chwiejni. Był posłuszny Ojcu aż do śmierci. Poniósł sąd należny grzesznikom, aby ci, którzy w Niego wierzą, mogli otrzymać przebaczenie i pojednanie z Bogiem.

Dlatego chrześcijanin nie musi wybierać między bojaźnią a nadzieją. Może traktować Boga z głęboką czcią, a jednocześnie zbliżać się do Niego z ufnością przez Chrystusa.

Łaska nie oznacza, że grzech stał się nieważny. Oznacza, że Chrystus zapłacił za grzech, a teraz prowadzi swoich ludzi do nowego życia.

Kto podtrzyma cię na drodze?

Cała strofa prowadzi nas od podzielonego serca do bojaźni przed świętym Bogiem. Po drodze odkrywamy, że potrzebujemy prawdy, ochrony, podtrzymania i przebaczenia.

Nie wystarczy wiedzieć, którą drogą powinniśmy iść. Nie wystarczy nawet szczerze pragnąć nią iść. Potrzebujemy Zbawiciela, który przebacza nasze odejścia, odnawia nasze serca i podtrzymuje nas w wierze.

Psalmista mówi: „Tyś obroną moją i tarczą moją”. W pełni chrześcijańskiego objawienia widzimy tę nadzieję w Jezusie Chrystusie. On nie tylko pokazuje nam drogę do Boga. Przez swoją śmierć i zmartwychwstanie otwiera nam do Niego drogę.

Dlatego najważniejsze pytanie nie brzmi: „Czy jestem wystarczająco silny, by nigdy się nie zachwiać?”.

Brzmi ono: Czy moja nadzieja spoczywa w Jezusie Chrystusie — Tym, który jest wierny, przebacza grzesznikom i podtrzymuje swoich ludzi aż do końca?