Elifaz odpowiada Hiobowi Cz.2
Hiob 5 — dobra rada, która nie odpowiada na prawdziwy problem
Hi 5:1–7 — cierpienie głupca i powszechność ludzkiej niedoli
BWP: (1) Wołaj więc, ale czy ktoś ci odpowie? Ku któremu się zwrócisz ze świętych? (2) Głupiego gniew zabija, wzburzenie unicestwia szaleńca. (3) Widziałem wprawdzie, jak głupiec już zapuszczał korzenie, lecz oto musiał nagle zniknąć ze swojego miejsca. (4) Jego dzieci, pozbawione opieki, będą ginąć w bramie, a nikt ich nie wesprze. (5) Głodni wykradną mu zapasy, a sam zbierze plony spośród cierni, chciwi wyciągną rękę po jego bogactwa. (6) Nieszczęście nie rodzi się z pyłu ziemi ani z pola uprawnego cierpienie. (7) To człowiek rodzi się do cierpienia jak płomień ognia do tego, by wznieść się ku górze.
MSG 1-7 „Wołaj o pomoc, Hiobie, jeśli sądzisz, że ktoś ci odpowie!
Do którego ze świętych aniołów się zwrócisz?
Gorący temperament głupca w końcu go zabija,
a zazdrosna złość niemądrego doprowadza do zguby.
Sam to widziałem – widziałem, jak głupcy zapuszczają korzenie,
a potem nagle ich domy spotyka klątwa.
Ich dzieci pozostają bez opieki, są maltretowane i wykorzystywane,
nie mając nikogo, kto by się za nimi wstawił.
Głodni ludzie z ulicy plądrują ich plony,
wyczyszczając je do cna, zabierając nawet ciernie,
nienasyceni niczym, co tylko posiadają.
Nie obwiniaj losu, gdy sprawy idą źle –
kłopoty nie biorą się znikąd.
To ludzkie! Śmiertelnicy rodzą się i żyją po to, by spotykały ich przykrości,
co jest tak pewne, jak to, że iskry lecą w górę.
Elifaz pyta Hioba, czy znajdzie kogoś, kto odpowie na jego skargę. Ostrzega przed gniewem i zazdrością, opisuje człowieka niemądrego, którego pozorne powodzenie kończy się klęską. Następnie mówi, że nieszczęście nie wyrasta po prostu z ziemi — człowiek rodzi się do trudów, tak jak iskry unoszą się ku górze.
Elifaz trafnie rozpoznaje, że życie w upadłym świecie wiąże się z cierpieniem. Jednak nadal interpretuje sytuację Hioba przez pryzmat własnej teorii odpłaty.
W perspektywie biblijnej cierpienie może mieć różne przyczyny: może być konsekwencją własnego grzechu, skutkiem grzechów innych ludzi, doświadczeniem życia w upadłym świecie albo próbą, której pełnego sensu nie znamy.
Nie wolno nam przypisywać konkretnej przyczyny bez wystarczających podstaw.
Hi 5:8–16 — „Ja na twoim miejscu szukałbym Boga”
BWP: (8) A ja bym do Boga się zwrócił, Jemu bym rzecz moją przedłożył.
(9) Bo On czyni rzeczy wielkie i niezbadane i cuda, których nikt nie zliczy.
(10) To On zsyła deszcz na ziemię, rozlewa wodę po szerokich równinach, (11) aby to, co poniżone, wywyższyć, a smutnych napełnić szczęściem.
(12) To On niweczy knowania przebiegłych, a ich czynom odbiera wszelką skuteczność.
(13) Mędrców chwyta w ich własne pułapki, aby unicestwić ich przewrotne plany.
(14) Za dnia białego grzęzną w ciemności, w południe chodzą po omacku jak w nocy.
(15) Biedaka osłania przed mieczem i z rąk mocarzy uwalnia.
(16) Maluczkich, napełnia nadzieją, a przewrotnym zamyka usta.
MSG: „Gdybym był na twoim miejscu, zwróciłbym się prosto do Boga,
powierzyłbym się Jego miłosierdziu.
W końcu słynie On z wielkich i nieoczekiwanych czynów;
Jego niespodziankom nie ma końca.
Na przykład zsyła deszcz na całą ziemię,
wysyła wodę, by nawadniała pola.
Podnosi upadłych,
daje pewne oparcie tym, którzy toną w smutku.
Uniemożliwia realizację intryg przebiegłych oszustów,
tak że żaden z ich planów nie dochodzi do skutku.
Przyłapuje mądrali na ich spiskach —
wszystkie te zawiłe intrygi trafiają do kosza!
Nagle są zdezorientowani, pogrążeni w ciemności;
nie są w stanie nic dostrzec, tak by robić kolejne kroki.
Ale uciśnieni są ratowani przez Boga,
ratowani przed morderczymi spiskami, ratowani przed żelazną pięścią.
W ten sposób ubodzy nie tracą nadziei,
podczas gdy niesprawiedliwość jest skrępowana i zakneblowana.
Elifaz radzi Hiobowi, aby zwrócił się do Boga. Podkreśla, że Bóg czyni rzeczy wielkie i niezbadane, odwraca sytuacje, w których silni uciskają słabych, i daje nadzieję potrzebującym. Jego działanie nie zawsze jest zrozumiałe dla człowieka.
To jeden z najmocniejszych fragmentów wypowiedzi Elifaza. Rzeczywiście, w cierpieniu powinniśmy szukać Boga. Prawdziwa jest również nauka o Jego suwerennej opatrzności.
Ale dobra rada nie zawsze jest dobrą odpowiedzią na konkretną sytuację.
Hiob nie potrzebuje przede wszystkim instrukcji, jak odnaleźć Boga. On już żyje w relacji z Bogiem. Jego kryzys dotyczy tego, jak pogodzić Bożą sprawiedliwość z cierpieniem, którego doświadcza.
Elifaz mówi prawdę o Bożej mocy, ale nie potrafi dostrzec tajemnicy Bożego działania w życiu cierpiącego człowieka.
Hi 5:17–27 — „Szczęśliwy człowiek, którego Bóg karci”
BWP:
(17) Szczęśliwy mąż doświadczony przez Boga, nie odtrącaj więc upomnień Najwyższego.
(18) On wprawdzie rani, ale też leczy, uderza, ale i własną ręką uzdrowi.
(19) W sześciu nieszczęściach ześle ci ratunek, w siódmym zło od ciebie oddali.
(20) Uratuje cię od śmierci w czasie klęski głodu, osłoni przed mieczem, gdy przyjdą dni wojny.
(21) Uchroni cię przed jadem języka, nie zmartwisz się w obliczu nieszczęścia.
(22) Będziesz drwił i z suszy, i z głodu, nie przerazi cię wcale żadne dzikie zwierzę.
(23) Zawrzesz przymierze z kamieniami na polu, z dzikimi zwierzętami będziesz żył w przyjaźni.
(24) W swoim namiocie będziesz spał bezpiecznie, nie zabraknie w twym domu niczego.
(25) Będziesz patrzył na twe liczne latorośle, na twoje dzieci, których tyle co trawy na łące.
(26) Do grobu zstąpisz w wieku już dojrzałym jak zbiera się snopy, gdy ich czas nadejdzie.
(27) Wszystko to zbadane i tak jest naprawdę, myśmy to słyszeli i ty sam w to uwierz.
MSG:
„Jakże wielkim błogosławieństwem jest więc, gdy Bóg interweniuje i naprawia cię!
Pamiętaj jednak, byś nie gardził karą Wszechmogącego Boga!
To prawda, że On rani, ale On też opatruje ranę;
ta sama ręka, która cię rani, uzdrawia cię.
Z jednej klęski po drugiej wybawia cię;
bez względu na nieszczęście, zło nie może cię dotknąć —
20-26 „W czasie głodu uchroni cię przed śmiercią głodową,
a w czasie wojny — przed śmiercią od miecza.
Będziesz chroniony przed złośliwymi plotkami
i będziesz żył bez strachu w obliczu każdej katastrofy.
Zlekceważysz nieszczęścia i głód,
i będziesz bez obaw spacerował wśród dzikich zwierząt.
Będziesz w dobrych stosunkach ze skałami i górami;
dzikie zwierzęta staną się twoimi dobrymi przyjaciółmi.
Będziesz wiedział, że twoje miejsce na ziemi jest bezpieczne,
sprawdzisz swój majątek i nie znajdziesz w nim nic złego.
Będziesz widzieć, jak dorastają twoje dzieci,
a twoja rodzina będzie piękna i pełna wdzięku jak trawa w sadzie.
Dotrzesz do grobu w pełni wielu dobrych lat,
jak snopy złocistego zboża podczas żniw.
27 „Tak, tak właśnie jest – daję ci słowo honoru!
Weź to sobie do serca, a nie zboczysz z drogi”.
Elifaz przedstawia Bożą karność jako powód do nadziei. Bóg rani, ale również opatruje; dopuszcza trudności, ale może z nich wybawić. Obiecuje ochronę przed wieloma nieszczęściami, pokój, bezpieczeństwo i długie życie.
W tym fragmencie znajdujemy prawdziwą biblijną naukę: Bóg karci tych, których kocha (Prz 3:11–12; Hbr 12:5–11). Jego karcenie nie jest jednak tym samym co potępiający wyrok, i nie każde cierpienie jest dowodem, że Bóg karci człowieka za konkretny grzech.
Elifaz popełnia dwa błędy:
- Zakłada, że cierpienie Hioba jest karą wymagającą opamiętania.
- Przedstawia Boże błogosławieństwo tak, jakby pobożność gwarantowała określony rodzaj ziemskiego bezpieczeństwa.
To właśnie tę uproszczoną teologię podważa cała księga. Bóg nie obiecał swoim dzieciom, że ominą je wszystkie nieszczęścia. Obiecał natomiast, że nie opuszcza ich i że Jego ostateczny plan nie zostanie pokonany przez cierpienie.
Najważniejsze wnioski z rozdziałów 4–5
1. Nie każde cierpienie jest karą za osobisty grzech.
Elifaz bierze prawdziwą zasadę moralną i stosuje ją bez rozeznania. Biblia nie pozwala nam diagnozować winy na podstawie samego nieszczęścia.
2. Prawda bez współczucia może zranić.
Przyjaciele Hioba przybyli, aby go pocieszyć, ale ich wyjaśnienia stopniowo stają się oskarżeniami. Człowiek w żałobie często potrzebuje najpierw obecności, uważnego słuchania i cierpliwości.
3. Nie wolno mylić własnej teorii z Bożym objawieniem.
Elifaz jest przekonany, że rozumie Boże działanie. Jednak w Hi 42:7 Bóg gani jego i pozostałych przyjaciół za to, że nie mówili o Nim właściwie.
4. Chrystus pokazuje nam, że cierpienie nie zawsze oznacza osobistą winę.
Jezus, jedyny całkowicie sprawiedliwy, dobrowolnie cierpiał za grzechy innych. Jego krzyż obala przekonanie, że cierpienie zawsze jest bezpośrednią odpłatą za własną nieprawość (1 P 3:18).
Najważniejsza myśl tych rozdziałów brzmi: można mówić prawdziwe rzeczy o Bogu, a jednocześnie błędnie interpretować to, co Bóg czyni w życiu drugiego człowieka.


