Zło dobrem zwyciężaj cz.4 Jeśli nieprzyjaciel twój łaknie...

 

7. „Jeśli nieprzyjaciel twój łaknie, nakarm go…” — dobro w Biblii jest namacalne, konkretne

Paweł nie zostawia nas na poziomie wzniosłych haseł. Przechodzi do praktyki:

„Jeśli tedy łaknie nieprzyjaciel twój, nakarm go; jeśli pragnie, napój go…” (Rz 12:20)

To znaczy, że zwyciężanie zła dobrem nie polega tylko na tym, że nic złego nie zrobię. To za mało.
Chrześcijaństwo nie kończy się na powstrzymaniu ręki od ciosu. Ono idzie dalej — do czynnego dobra.

A więc pytanie nie brzmi tylko:
„Czy nie odpłaciłem złem?”
Pytanie brzmi również:
„Czy okazałem dobro, gdy miałem okazję?”

Jak wspomnieliśmy.. być może nie uratujesz relacji między narodami.
Może nie zatrzymasz wielkich procesów historycznych no i raczej nie przekonasz polityków, żeby przestali grać ludzkim bólem.
Ale możesz zrobić coś bardzo konkretnego:

- nie powtórzyć pogardliwego żartu,

- nie dokładać kolejnej cegły nienawiści,

- nie mówić o całym narodzie tak, jakby każdy człowiek był winny wszystkiego,

- nie patrzeć na sąsiada przez pryzmat zbiorowej wrogości,

- okazać życzliwość temu, wobec kogo inni okazują niechęć,

- odmówić sobie prawa do odczłowieczania drugiego człowieka,

- modlić się za tych, którzy budzą w tobie opór,

- odpowiadać łagodnie tam, gdzie wszystko w tobie chce odpowiedzieć ostro.

To nie są małe rzeczy. To są rzeczy należące do królestwa. To są rzeczy, które pokazują, że Chrystus naprawdę panuje nad sercem człowieka.

Elizeusz i wojsko syryjskie (2 Krl 6:8–23)

Syryjczycy przyszli pojmać proroka. Bóg oślepia ich.

Król Izraela pyta: "Czy mam ich pozabijać?"

Elizeusz odpowiada: "Nie."

I wydaje zaskakujący rozkaz: "Podaj im chleb i wodę."

Urządzono wielką ucztę.

Efekt? "I nie napadały już więcej oddziały syryjskie..."

To nie jest oczywiście uproszczony wzór na powstrzymanie wszelkiej agresji... ale na pewno bliższe postawie Chrystusowej.

---

8. Czasem najbardziej duchową rzeczą, jaką możesz zrobić, jest nie „wygrać”, ale przerwać łańcuch zła

W naszym sercu jest głęboko zakorzeniona potrzeba wyrównania rachunków.
„On zrobił to — więc ja zrobię tamto.”
„Oni powiedzieli to — więc my odpowiemy.. jeszcze mocniej.”
„Skoro oni nie żałują, to my też nie ustąpimy.”

Ale jeśli każdy będzie czekał, aż ten drugi zrobi pierwszy krok, to wszyscy pozostaną zakładnikami własnej dumy.

Ktoś musi przerwać ten łańcuch i odmówić przekazywania dalej tego samego zła. Ktoś musi powiedzieć:

„To się zatrzyma na mnie. Nie dlatego, że zło było małe. Ale dlatego, że Chrystus jest większy.”

To jest właśnie duchowa walka. Nie chodzi o to, by zło nazwać dobrem.
Chodzi o to, by nie stać się jego kolejnym przekaźnikiem.

Być może to oznacza, że świat uzna cię za słabego.
Być może ktoś powie, że przegrałeś.
Być może nie usłyszysz słowa „dziękuję” a druga strona nie odpowie skruchą.
Być może nawet wykorzysta twoją łagodność...

Ale chrześcijanin nie czyni dobra dlatego, że ma gwarancję sukcesu.
Czyni dobro dlatego, że należy do Chrystusa.

_____________________

Po wojnie Corrie ten Boom spotkała jednego z byłych strażników z obozu Ravensbrück. Mężczyzna, który wcześniej uczestniczył w jej upokorzeniu, podszedł do niej po spotkaniu i wyciągnął rękę, prosząc o przebaczenie. Corrie wspominała, że wszystko w niej buntowało się przeciw temu gestowi. Modliła się jednak o siłę i podała mu rękę. Później pisała, że nie uczyniła tego dlatego, iż czuła przebaczenie, ale dlatego, że chciała być posłuszna Chrystusowi. Nie mogła zmienić przeszłości, ale mogła przerwać łańcuch nienawiści.

Zło dobrem zwyciężaj cz.3 (Zwyciężanie zła dobrem nie jest słabością)

 

5. Zwyciężanie zła dobrem nie jest słabością — jest podobieństwem do Chrystusa

Świat uważa, że ustąpienie to przegrana a łagodność to słabość.
Że przebaczenie to naiwność a nieodpłacanie pięknym za nadobne to brak godności.

Ale w Królestwie Bożym wszystko stoi na głowie — a raczej: stoi na nogach, podczas gdy świat chodzi na rękach.

Bo kto wyglądał na większego przegranego niż Jezus na krzyżu?
Wzgardzony. Odrzucony. Wyszydzony. Opluty. Skazany. Przybity do drewna.
Jeśli patrzeć po ludzku — przegrał wszystko.
Nie obronił się. Nie odpowiedział przemocą. Nie wezwał legionów aniołów. Nie zmiażdżył swoich prześladowców jednym słowem, choć mógł.

A jednak właśnie tam odniósł największe zwycięstwo.

Szatan chciał triumfu zła. Ludzie wykrzykiwali słowa nienawiści.
Niesprawiedliwość osiągnęła swój szczyt.

A Chrystus? 

Chrystus odpowiedział doskonałym posłuszeństwem Ojcu, doskonałą miłością i doskonałą ofiarą.

I właśnie przez to zwyciężył.

Nie przez to, że zignorował zło.
Nie przez to, że udawał, że nie boli.
Ale przez to, że nie odpowiedział grzechem na grzech.

Piotr pisze o Nim:

„Gdy Mu złorzeczono, nie odpowiadał złorzeczeniem; gdy cierpiał, nie groził, lecz poruczał sprawę Temu, który sprawiedliwie sądzi.” (1 P 2:23)

To jest komentarz do Rzymian 12.
Tak właśnie wygląda zwyciężanie zła dobrem.
Tu nie chodzi o bezkrwawy slogan. To jest droga krzyża.

---

6. Przebaczenie w chrześcijaństwie nie rodzi się z naturalnej dobroci, ale z doświadczenia łaski

Ktoś może słuchać tego wszystkiego i pomyśleć:
„Dobrze, to brzmi szlachetnie. Ale skąd ja mam wziąć takie serce? Skąd mam wziąć siłę, żeby nie odpłacić, nie nienawidzić..? Żeby nie pielęgnować urazy? Żeby czynić dobro tym, którzy mnie zranili?”

Odpowiedź brzmi: nie z siebie.

Człowiek nie nauczy się przebaczenia jedynie przez moralny wysiłek.
Nie nauczy się miłości do nieprzyjaciół przez zaciskanie zębów.
Nie nauczy się zwyciężania zła dobrem tylko dlatego, że uzna to za rozsądne.

Ta zdlność rodzi się z Ewangelii.
Z tego, że sam zostałeś potraktowany przez Boga nie według swoich uczynków, ale według Jego miłosierdzia.

Przypomnij sobie, kim byłeś wobec Boga.
Pismo nie mówi, że byliśmy tylko „trochę zagubieni” albo „chwilowo słabsi duchowo”.
Pismo mówi dobitnie:

- byliśmy grzesznikami,

- byliśmy bezbożni,

- byliśmy nieprzyjaciółmi Boga.

A jednak, Paweł pisze:

„Bóg zaś daje dowód swojej miłości ku nam przez to, że kiedy byliśmy jeszcze grzesznikami, Chrystus za nas umarł.”
(Rz 5:8)

Zauważ: Chrystus nie umarł za nas wtedy, gdy najpierw naprawiliśmy swoje winy. 

Nie zbawił nas wtedy, gdy najpierw okazaliśmy skruchę godną zadośćuczynienia. 

Nie czekał, aż staniemy się warci miłości.

On umiłował nas, gdy byliśmy niegodni.
Przebaczył nam płacąc własną krwią.
Uprzedził nas swoją łaską.
Pociągnął nas dobrocią do opamiętania.

Czy to znaczy, że każdy człowiek automatycznie odpowiada na tę łaskę? Nie.
Czy to znaczy, że przebaczenie usuwa potrzebę skruchy? Też nie.
Ale znaczy to jedno: chrześcijanin przebacza nie dlatego, że drugi człowiek na to zasłużył, lecz dlatego, że sam żyje z niezasłużonego przebaczenia.

Zło dobremm zwyciężaj cz.2 (..nie udawaj, że zło nie było złem)

 

3. Ewangelia nie mówi: udawaj, że zło nie było złem

Kiedy mówimy o przebaczeniu, o zwyciężaniu zła dobrem, łatwo wpaść w niebezpieczne uproszczenie. Ktoś może pomyśleć:
„Czy to znaczy, że mamy udawać, że nic się nie stało?
Czy to znaczy, że mamy zamieść prawdę pod dywan?
Czy to znaczy, że mamy zrezygnować z mówienia o winie?”

Nie. Biblijne przebaczenie nie jest naiwnością.
Chrześcijańskie miłosierdzie nie jest relatywizowaniem krzywdy.
Miłość bliźniego nie polega na tym, że przestajemy nazywać grzech grzechem.

Krzyż Chrystusa mówi coś dokładnie odwrotnego.
Pokazuje nam, jak straszne jest zło. Tak straszne, że sam Syn Boży musiał umrzeć, aby je zgładzić.
Na Golgocie Bóg nie powiedział: „To nic takiego.”
Przez krzyż Bóg powiedział: „To jest tak poważne, że wymaga śmierci.”

A więc przebaczenie nie polega na bagatelizowaniu winy.
Przebaczenie polega na tym, że rezygnuję z prawa do osobistej zemsty i oddaję sprawę Bogu.

Właśnie dlatego Paweł pisze:

„Najmilsi, nie mścijcie się sami, ale pozostawcie to gniewowi Bożemu; albowiem napisano: Pomsta do mnie należy, Ja odpłacę, mówi Pan.”
(Rz 12:19)

Chrześcijanin nie rezygnuje z zemsty dlatego, że zło nie było złem. Rezygnuje z zemsty dlatego, że Bóg jest sędzią. Nie muszę udawać, że nie bolało. Nie muszę udawać, że nie było winy. Nie muszę nawet udawać, że nie pragnę sprawiedliwości. Ale mam złożyć broń, którą jest osobista pomsta, i powiedzieć:

„Panie, Ty osądź sprawiedliwie. Ty widzisz więcej niż ja. Ty odpłacisz doskonale. Ja nie chcę wchodzić w Twoje kompetencje.”

I to jest akt wiary. To jest powiedzenie: „Boże, ufam Twojemu osądowi bardziej niż własnemu gniewowi.”

---

4. Największe zwycięstwo nie polega na tym, że przeciwnik przegra — ale że zło nie przejmie mojego serca

Paweł nie mówi tylko: „czyń dobro, bo tak wypada”.
On mówi: „nie daj się zwyciężyć złu”.

Jak zło zwycięża człowieka?

Zwycięża go wtedy, gdy zamienia go w swoje odbicie.

Ktoś cię upokorzył — więc ty upokarzasz.
Ktoś tobą wzgardził — więc ty okazujesz wzgardę.
Ktoś cię okłamał — więc ty zaczynasz manipulować.
Ktoś nienawidzi — więc ty uznajesz nienawiść za usprawiedliwioną.

I wtedy dzieje się coś strasznego:
zaczynasz walczyć ze złem.. narzędziami zła.

A przecież diabeł nie musi sprawić, byś przestał mówić o prawdzie.. 

Czasem wystarczy mu, że sprawi, byś bronił prawdy w sposób nieprawy.
Nie musi cię przekonać, byś pokochał kłamstwo.. 

Wystarczy, że nauczy cię nienawidzić ludzi pod pozorem miłości do prawdy.
Nie musi sprawić, byś odrzucił sprawiedliwość. 

Wystarczy, że zamieni twoje pragnienie sprawiedliwości w gorzkość, pychę i pogardę.

I wtedy już wygrał.

Dlatego chrześcijanin musi stale pytać nie tylko:
„Czy mam rację?”
ale również:
„Czy mój sposób reagowania jest święty?”
„Czy mój gniew jest poddany Chrystusowi?”
„Czy moja pamięć o krzywdzie nie stała się pożywką dla ciała?”
„Czy moje słowa są czyste?”
„Czy moje serce nadal potrafi płakać, modlić się i błogosławić?”

Przykłady:

Dawid był przez lata ścigany przez Saula. Król chciał go zabić, choć Dawid nie uczynił mu żadnego zła. W jaskini En-Gedi nadarzyła się niezwykła okazja. Saul znalazł się całkowicie w rękach Dawida. Jego żołnierze mówili: „To dzień, o którym mówił Pan. Zabij go!”. Ale Dawid odmówił. Odcina jedynie skrawek płaszcza Saula, a później nawet wyrzuca sobie ten gest jako brak szacunku wobec pomazańca Pańskiego (1 Sm 24).

Dlaczego tak postąpił? Bo wiedział, że zwycięstwo nie polega na zniszczeniu wroga, ale na zachowaniu posłusznego serca. Nie pozwolił, aby zło uczyniło go podobnym do Saula.

Jakże inna jest historia Absaloma. Jego siostra Tamar została skrzywdzona przez Amnona. Gniew Absaloma był zrozumiały. Problem pojawił się wtedy, gdy pozwolił, aby gniew zamieszkał w jego sercu. Przez dwa lata pielęgnował nienawiść, aż doprowadził do zamordowania brata. Ale zemsta nie przyniosła pokoju. Przeciwnie – rozlała się na całe jego życie. Zbuntował się przeciw własnemu ojcu, wywołał wojnę domową i zginął tragicznie.

To pokazuje ważną prawdę. Nienawiść obiecuje ulgę, ale nigdy jej nie daje. Karmi się sama sobą i zawsze domaga się więcej. Człowiek, który chciał ukarać zło, sam zaczyna czynić zło.

Dawid i Absalom zostali zranieni. Obaj doświadczyli niesprawiedliwości. Różnica polegała na tym, komu oddali swoje serce. Dawid oddał sprawiedliwość Bogu. Absalom oddał swoje serce gniewowi.

To jest również pytanie dla nas. Czy noszę w sobie urazę, która powoli zmienia mój charakter? Czy nie usprawiedliwiam słów, postaw albo pragnienia odwetu tylko dlatego, że zostałem zraniony? Chrystus nie mówi, że zło jest małe. On pokazuje większą drogę – drogę krzyża. Na krzyżu nie odpłacił złem za zło, lecz powierzył swoją sprawę Ojcu. Dzięki temu zwyciężył nie tylko swoich wrogów, ale samo zło.

Dlatego prośmy Boga o serce Dawida, a nie Absaloma. O serce, które ufa Bożej sprawiedliwości bardziej niż własnej zemście. Bo największym zwycięstwem nie jest pokonanie przeciwnika, lecz zachowanie serca podobnego do Chrystusa.

Zło dobrem zwyciężaj cz.1 (o jaką walkę tu chodzi)

 

Zło dobrem zwyciężaj

Rozważanie biblijne na podstawie Rzymian 12:21

„Nie daj się zwyciężyć złu, ale zło dobrem zwyciężaj.”

Są chwile, kiedy człowiekowi wydaje się, że najważniejsze jest to, kto ma rację.
Kto pierwszy zawinił. Kto mocniej skrzywdził. Kto powinien przeprosić. Kto ma większe prawo mówić o bólu, o pamięci, o krzywdzie, o historii.

I właśnie w takich chwilach bardzo łatwo pomylić dwie rzeczy: 

sprawiedliwość z odwetem,

prawdę z pychą, a pamięć z pielęgnowaniem wrogości.

Żyjemy w świecie, który nieustannie podpowiada nam jedną logikę:
„Nie ustępuj. Nie odpuszczaj. Nie bądź miękki. Nie daj się wykorzystywać. Odpłać. Pokaż, że masz rację. Udowodnij, że to ty jesteś stroną pokrzywdzoną.”

A jednak, kiedy otwieramy Pismo, stajemy przed czymś zupełnie innym. Nie przed poradą psychologiczną. Nie przed politycznym programem ani przed sentymentalnym apelem o bycie milszym człowiekiem. Stajemy przed słowem Króla. Przed rozkazem Chrystusa, który mówi do swoich uczniów:

„Nie daj się zwyciężyć złu, ale zło dobrem zwyciężaj.”

Czy to jest słowo łatwe do zastosowania? Nie. To nie jest słowo naturalne dla naszego serca. To nie jest słowo, które przychodzi nam bez walki.
Ale to jest słowo Boże. A skoro jest Boże, to jest prawdziwe, święte i konieczne.

---

1. Najpierw trzeba zrozumieć, o jaką walkę tu chodzi

Apostoł Paweł nie pisze tych słów w próżni. W Rzymian 12 nie mówi ogólnie o „byciu dobrym człowiekiem”. On schodzi bardzo nisko — do codziennych relacji, do ran, napięć, konfliktów, niesprawiedliwości, do tego wszystkiego, co dzieje się między ludźmi.

Posłuchajmy tego fragmentu szerzej:

„Nikomu złem za złe nie oddawajcie. Starajcie się o to, co jest dobre w oczach wszystkich ludzi. Jeśli można, o ile to od was zależy, ze wszystkimi ludźmi pokój miejcie. Najmilsi, nie mścijcie się sami, ale pozostawcie to gniewowi Bożemu; albowiem napisano: Pomsta do mnie należy, Ja odpłacę, mówi Pan. Jeśli tedy łaknie nieprzyjaciel twój, nakarm go; jeśli pragnie, napój go; bo czyniąc to, węgle rozżarzone zgarniesz na jego głowę. Nie daj się zwyciężyć złu, ale zło dobrem zwyciężaj.”
(Rz 12:17–21)

Zwróćmy uwagę: Paweł nie mówi tutaj tylko o wielkich wojnach narodów. On mówi także o wojnach serca. O tym, co dzieje się we mnie, kiedy zostałem zraniony. O tym, co dzieje się w rodzinie, w zborze, między sąsiadami, między narodami, między ludźmi niosącymi ciężar pamięci.

I właśnie tam rozstrzyga się wielka duchowa bitwa. Nie tylko na ulicach, w mediach, w parlamentach czy na granicach. Ona rozstrzyga się w sercu człowieka.
Bo pytanie brzmi nie tylko: „Co oni zrobili?” Ale też: „Co to robi ze mną?”

Czy cudze zło sprawi, że sam stanę się narzędziem zła?
Czy cudza pycha obudzi moją pychę?
Czy cudza pogarda nauczy mnie pogardy?
Czy cudza nienawiść przekona mnie, że odwzajemnianie nienawiści jest uzasadnione?

Właśnie o to chodzi w tym słowie: „Nie daj się zwyciężyć złu.”

Zło zwycięża nie tylko wtedy, gdy ktoś kogoś pokona siłą.
Zło zwycięża wtedy, gdy wślizguje się do mojego serca i zaczyna mną rządzić.
Kiedy cudzy grzech rodzi we mnie grzech.
Kiedy cudza twardość czyni mnie twardym.
Kiedy cudze okrucieństwo daje mi moralne przyzwolenie na własne okrucieństwo.

Można więc przegrać, nawet jeśli „wygrało się spór”.
Można triumfować w oczach ludzi, a zostać pokonanym przez zło we własnym sercu.

---

2. Świat pyta: „kto wygra?” Jezus pyta: „kto pozostaje podobny do Mnie?”

Naturalny człowiek pyta:

- kto ma większą rację?

- kto bardziej ucierpiał i kto powinien ustąpić?

- kto pierwszy powinien przeprosić albo kto ma moralną przewagę?

To są pytania, które mogą mieć swoje miejsce w historii, w polityce, w sądzie, w badaniu faktów. I nie wolno udawać, że prawda nie ma znaczenia. Prawda ma znaczenie. Krzywda ma znaczenie. Grzech ma znaczenie. A Bóg nie lekceważy zła.

Ale Ewangelia stawia jeszcze jedno pytanie — głębsze i bardziej niebezpieczne dla naszej pychy:
Co zrobisz ze swoim bólem?
Co zrobisz ze swoją racją?
Co zrobisz z prawem do odwetu, które twoje serce tak chętnie bierze w swoje ręce?

Bo można mieć rację i jednocześnie wcale nie być podobnym do Chrystusa.

Można być skrzywdzonym i jednocześnie pozwolić, by rana stała się źródłem grzechu.

Można opowiadać prawdziwą historię własnego cierpienia, a jednocześnie używać tej historii jak miecza, którym uderza się wszystkich dookoła.

Pan Jezus nigdy nie powiedział swoim uczniom: „Najważniejsze jest to, żebyście zawsze umieli wygrać spór.”
Nie powiedział: „Błogosławieni są ci, którzy zawsze potrafią postawić na swoim.”
Nie powiedział też: „Miłujcie waszych nieprzyjaciół, ale dopiero wtedy, kiedy oni zrobią pierwszy krok.”

Powiedział natomiast:

„Miłujcie nieprzyjaciół waszych i módlcie się za tych, którzy was prześladują.” (Mt 5:44)

A to jest coś więcej niż uprzejmość. To jest krzyż zadany naszej pysze.