Dla Van Tila każda religia lub filozofia odrzucająca biblijnego Boga (niezależnie czy był to Budda, Kant, czy starożytni Grecy) cierpiała na ten sam podstawowy problem epistemologiczny: brak obiektywnego fundamentu dla logiki, moralności i ludzkiej wiedzy.
_________________
Wiatr szarpał gałęziami starych kasztanowców rosnących między akademikami. Był późny wieczór. Większość studentów dawno rozeszła się do swoich pokoi albo siedziała w zatłoczonej stołówce. Tylko w niewielkiej salce do nauki na ostatnim piętrze biblioteki paliło się jeszcze światło.
Przy jednym ze stolików siedział Marek. Przed nim leżały porozrzucane książki z filozofii, notatki z zajęć i kubek zimnej już kawy. Nerwowo przewracał kartki.
Kilka godzin wcześniej wrócił z wykładu, na którym profesor omawiał filozofię Corneliusa Van Tila. Od tamtej pory nie mógł się skupić. Im więcej czytał, tym bardziej miał wrażenie, że grunt usuwa mu się spod nóg.
Do sali wszedł Adam, student starszego roku. Był znany z tego, że oprócz filozofii studiował teologię i często prowadził długie rozmowy z ludźmi zmagającymi się z pytaniami o wiarę.
— Jeszcze siedzisz? — zapytał, stawiając plecak na podłodze.
— Próbuję zrozumieć coś z dzisiejszego wykładu.
— Van Til?
— Właśnie.
Adam usiadł naprzeciwko.
— Wyglądasz tak, jakbyś właśnie odkrył błąd w całej rzeczywistości.
Marek uśmiechnął się blado.
— Może trochę tak jest.
Przez chwilę milczał.
— Powiedz mi szczerze. Czy ty naprawdę wierzysz, że bez chrześcijaństwa człowiek nie potrafi uzasadnić nawet samego myślenia? Przecież to brzmi absurdalnie.
Adam oparł łokcie o stół.
— Co dokładnie cię niepokoi?
— Wykładowca mówił, że wszystkie systemy filozoficzne odrzucające Boga kończą w sprzecznościach. A przecież byli wielcy myśliciele. Platon. Arystoteles. Kant. Nie byli głupcami.
Adam skinął głową.
— Oczywiście, że nie byli.
— Więc jak można twierdzić, że ich systemy nie działają?
Adam przez chwilę obracał w dłoniach długopis.
— Powiem inaczej. Dzisiaj na egzaminie z logiki korzystałeś z praw logiki?
— Oczywiście.
— Skąd wiesz, że będą działały jutro?
— Bo zawsze działały.
— To nie odpowiedź. To tylko opis doświadczenia.
Marek zmarszczył brwi.
— Dobrze, bo świat jest uporządkowany.
— Skąd wiesz?
— Bo taki obserwujemy.
— A skąd pewność, że obserwacje mają znaczenie?
Marek westchnął.
— Właśnie tego nie lubię w filozofach. Na każde pytanie odpowiadają pytaniem.
Adam roześmiał się.
— Tylko wtedy, gdy próbują dojść do fundamentów.
Za oknem rozległ się grzmot.
Marek spojrzał na mokry dziedziniec uczelni.
— Dobrze. To wyjaśnij mi, dlaczego Platon miałby nie wystarczyć.
Adam otworzył leżący obok zeszyt i narysował dwa koła.
— Platon zauważył coś bardzo ważnego. Jeśli wszystko się zmienia, nie możemy mieć pewnej wiedzy. Dlatego szukał czegoś trwałego.
— Świata idei.
— Właśnie. Wiecznych, niezmiennych form.
Marek pokiwał głową.
— Brzmi rozsądnie.
— Tak. I dlatego chrześcijanie często darzą go pewną sympatią. Lepszy Platon niż chaos sofistów. Lepszy porządek niż nihilizm. Ale to wciąż człowiek budujący wieżę bez fundamentu.
Wiatr i deszcz uderzały w szybę.
Adam wskazał półki biblioteczne.
— Wyobraź sobie, że wszystkie książki tutaj zmieniają treść co minutę. Czy mógłbyś zdobyć wiedzę?
— Nie.
— Sofiści właśnie taki świat proponowali. Wszystko płynie. Wszystko względne. Ale wtedy nawet ich własne twierdzenia rozpływają się jak atrament w wodzie.
Adam dopisał w zeszycie jedno słowo:
ABSOLUT
— Platon dostrzegł problem. Chciał znaleźć coś stałego. Mówił o wiecznych ideach. Ale...
Dotknął końcówką długopisu zapisanego słowa.
— Problem polega na tym, że jego absolut był zimny, bezosobowy, odłączony od życia. A człowiek nadal żył w świecie zmian. Platon próbował połączyć oba światy, ale nigdy naprawdę mu się to nie udało.
Marek odchylił się na krześle.
— Nadal nie rozumiem, dlaczego chrześcijaństwo miałoby rozwiązać ten problem.
Adam odpowiedział spokojnie:
— Ponieważ początek rzeczywistości nie jest ani chaosem, ani abstrakcyjną ideą. Początkiem jest Bóg, który mówi.
Sięgnął po mały Nowy Testament noszony w plecaku.
— „Na początku było Słowo...”
Potem spojrzał na Marka.
— Czy widzisz? Nie bezosobowa energia. Nie milcząca forma. To jest Słowo. Relacja. Sens. Komunikacja.
Przez chwilę słychać było tylko szum wentylacji.
— Jeśli wszechświat stworzył osobowy Bóg, wtedy logika ma sens. Słowa mają sens. Prawda ma sens. Ponieważ wszystko pochodzi od Tego, który jest prawdą.
Marek skrzyżował ręce.
— A jeśli Boga nie ma?
Adam zamilkł.
Po chwili wskazał okno.
— Widzisz ten deszcz?
— Tak.
— Gdybyś powiedział, że krople spadają całkowicie przypadkowo, bez żadnego porządku, nauka byłaby niemożliwa. Ale współczesny człowiek robi coś dziwnego. Chce uporządkowanego świata bez Boga porządku. Chce znaczenia bez Dawcy znaczenia.
Odwrócił się od okna.
— To tak, jakby ktoś chciał światła, ale przeciął kabel prowadzący do źródła prądu.
Marek spuścił wzrok na notatki.
Właśnie to go dręczyło od kilku tygodni.
Na zajęciach coraz częściej słyszał, że człowiek sam tworzy własny sens, własną moralność i własną prawdę. Początkowo brzmiało to wyzwalająco. Teraz jednak czuł się bardziej zagubiony niż wolny.
— Czy dlatego Van Til mówił, że niewierzący żyją w sprzeczności?
— Tak. I my także żylibyśmy w sprzeczności, gdyby nie łaska Boga.
Adam zamknął zeszyt.
— Apostoł Paweł mówi, że ludzie „podając się za mądrych, stali się głupi”. To nie jest obelga intelektualna. To diagnoza duchowa. Człowiek odłącza się od Boga, ale nadal chce używać świata, który tylko Bóg wyjaśnia.
— Więc sceptycyzm nie jest oznaką wolności?
— Nie. Sceptycyzm to człowiek stojący na moście i próbujący przekonać siebie, że most nie istnieje.
Sala była już niemal pusta. Bibliotekarka zaczęła gasić światła w dalszej części budynku.
Adam spojrzał na stos książek.
— Wiesz, przez lata uczelnia nauczyła mnie jednej rzeczy.
— Jakiej?
— Człowiek bez Boga nigdy naprawdę nie odpoczywa. Musi nieustannie wymyślać sens od nowa.
— A chrześcijanin?
Adam zamyślił się.
— Chrześcijanin zaczyna od tego, że sens już istnieje. Nie tworzy światła. Wchodzi do tego światła.
Znowu otworzył Ewangelię Jana.
— „W Nim było życie, a życie było światłością ludzi.”
Marek siedział nieruchomo.
Deszcz nadal bębnił o szyby.
W końcu odezwał się cicho:
— A jeśli ktoś przez lata budował wszystko bez Boga?
Adam nie odpowiedział od razu.
Sam pamiętał okres, gdy próbował znaleźć ostateczne odpowiedzi wyłącznie w filozofii.
Wreszcie powiedział:
— Wtedy musi zrobić najtrudniejszą rzecz ze wszystkich.
— Jaką?
Adam spojrzał mu prosto w oczy.
— Przestać udawać, że sam jest światłem.
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz