Przekład starogrecki, czyli Septuaginta (LXX), to fascynujące narzędzie teologiczne. Przetłumaczenie hebrajskich pojęć na język grecki (dokonane na kilka wieków przed Chrystusem) zmusiło starożytnych uczonych do dopasowania dynamicznych obrazów semickich do bardziej abstrakcyjnego aparatu pojęciowego greki.
Warto pamiętać, że w numeracji Septuaginty (i opartej na niej Wulgaty) Psalm 119 nosi numer 118.
Oto jak greccy tłumacze poradzili sobie z kluczowymi pojęciami z analizowanej sekcji:
1. Werset 81: Tshu'ah (Zbawienie) → Soteria
Tekst hebrajski: כָּלְתָה לִתְשׁוּעָתְךָ נַפְשִׁי (Kaletah litshu'at'cha nafshi)
Tekst grecki (LXX): ἐκλείπει εἰς τὸ σωτήριόν σου ἡ ψυχή μου (Ekleipei eis to soterion sou he psyche mou)
Analiza: Hebrajskie tshu'ah (wyprowadzenie z ciasnoty na szeroką przestrzeń) zostało oddane przez σωτήριον / σωτηρία (soterion / soteria). Greccy tłumacze zrezygnowali z militarnego i przestrzennego obrazu „szerokości” na rzecz pojęcia całości, ocalenia i nienaruszalności. Co ciekawe, czasownik kaletah (ustać, skończyć się z tęsknoty) przetłumaczyli jako ekleipei (mdleć, znikać, gasnąć). Grecki czytelnik widział tu więc duszę, która traci siły życiowe, oczekując na przywrócenie jej do stanu zdrowia i integralności.
2. Werset 174: Yeshua (Zbawienie jako stan) → Soteria
Tekst hebrajski: תָּאַבְתִּי לִישׁוּעָתְךָ יְהוָה (Ta'avti lishu'at'cha Yahweh)
Tekst grecki (LXX): ἐπεπόθησα τὸ σωτήριόν σου, κύριε (Epepothesa to soterion sou, kyrie)
Analiza: Tutaj zachodzi zjawisko redukcji znaczeniowej. Hebrajskie bogactwo, które rozróżniało incydentalny ratunek (tshu'ah) od uniwersalnego i permanentnego zbawienia (yeshua), w grece zlewa się w jedno pojęcie: soterion. Greka zmatowiła niuanse przestrzenne, ale nadała temu wersetowi potężny wydźwięk duchowy, który później przejął Nowy Testament – zbawienie to ocalenie od zagłady.
3. Werset 41: Chesed (Wierna miłość) → Eleos
Tekst hebrajski: וִיבֹאֻנִי חֲסָדֶךָ יְהוָה תְּשׁוּעָתְךָ כְּאִמְרָתֶךָ (Wiywo'uni chasadecha Yahweh tshu'at'cha k'imratecha)
Tekst grecki (LXX): καὶ ἔλθοι ἐπ᾽ ἐμὲ τὸ ἔλεός σου, κύριε, τὸ σωτήριόν σου κατὰ τὸν λόγον σου
Analiza: Hebrajskie chesed (lojalność wynikająca z paktu i miłości) przetłumaczono jako ἔλεος (eleos). W klasycznej grece eleos oznaczało współczucie, litość na widok cudzego nieszczęścia. Septuaginta dokonała tu semantycznej rewolucji: zmieniła znaczenie greckiego słowa eleos z „emocjonalnej litości” na „wierną, aktywną miłość Boga, która przynosi zbawienie (soterion)”.
4. Werset 25 i 88: Chayah (Ożyw mnie) → Zao
Tekst hebrajski w. 88: כְּחַסְדְּךָ חַיֵּנִי (K'chasdecha chayeni – „Według łaski Twojej ożyw mnie”)
Tekst grecki (LXX) w. 88: κατὰ τὸ ἔλεός σου ζῆσόν με (Kata to eleos sou zeson me)
Analiza: Czasownik chayah (dawać siły witalne zdeptanemu człowiekowi) przetłumaczono przez formę czasownika ζάω (zao – żyć, ożywiać). W myśli greckiej życie (zoe) było przeciwieństwem biologicznej śmierci i wejściem w sferę boską. Przetłumaczenie wołania o ratunek jako zeson me przesunęło akcent z „podźwignięcia z trudnej sytuacji materialnej” na „udzielenie człowiekowi nadprzyrodzonego, Bożego życia”.
5. Werset 86: Azar (Pomóż mi) → Boetheo
Tekst hebrajski: שֶׁקֶר רְדָפוּנִי עָזְרֵנִי (Sheker redafuni azreni)
Tekst grecki (LXX): ἀδίκως κατεδίωξάν με, βοήθησόν μοι (Adikos katedioxan me, boetheson moi)
Analiza: Wojskowe, ramię w ramię stojące wsparcie (azar) oddano popularnym greckim czasownikiem βοηθέω (boetheo). Słowo to etymologicznie pochodzi od biegu (theor) na pomoc wykrzykiwanemu zawołaniu (boe). Zamiast obrazu dwóch żołnierzy w jednym szeregu (hebrajskie azar), greka wprowadza dynamiczną scenę: Bóg słyszy krzyk uciskanego i natychmiast nadbiega z odsieczą.
Podsumowanie zabiegu Septuaginty
Septuaginta dokonała genialnego pomostu: „uziemione”, dotykalne i militarne pojęcia hebrajskie zamieniła na pojęcia egzystencjalne, medyczne i duchowe. Kiedy kilkaset lat później apostołowie pisali Nowy Testament po grecku, nie musieli wymyślać nowych słów – użyli właśnie tej siatki pojęciowej z Septuaginty (z pojęciem soteria na czele), nadając jej ostateczny szlif w osobie Jezusa Chrystusa.
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz