Bez wątpienia jednym z najdziwniejszych wersetów w Biblii jest Judy 9:
Lecz Michał archanioł, spierając się z diabłem o ciało Mojżesza, nie śmiał wydać przeciw niemu surowego wyroku, lecz powiedział: „Pan cię zgromi!”.
Wokół tego wersetu oraz śmierci i pochówku Mojżesza od dawna krążyły pytania.
Kanoniczny zapis śmierci i pochówku Mojżesza jest owiany tajemnicą w Księdze Powtórzonego Prawa 34. Werset 1 mówi: „A Mojżesz wyszedł z równin Moabu na górę Nebo, na szczyt Pisgah, który jest naprzeciw Jerycha. I Pan pokazał mu całą ziemię, Gilead aż do Dan”. Kilka wersetów później, wersety 5-6 dodają: „I umarł Mojżesz, sługa Pański, w ziemi moabskiej, według słowa Pańskiego. I pochował go w dolinie w ziemi moabskiej, naprzeciw Bet-Peor, lecz nikt nie zna miejsca jego pochówku aż do dnia dzisiejszego”. Po zobaczeniu Ziemi Obiecanej z daleka Mojżesz zmarł samotnie w obecności Pana. Wtedy wydarzyło się coś tajemniczego: Mojżesz nie miał normalnego pogrzebu i pochówku. Tekst mówi, że „On” - przypuszczalnie Jahwe - pochował Mojżesza w tajemniczym grobie. Nic w tym rozdziale nie wspomina o diable, Michale czy sporze o ciało Mojżesza.
Tajemnicza natura pochówku Mojżesza okazała się żyzną glebą, na której wyrosły żydowskie spekulacje i legendy. Jednym ze źródeł dyskusji było żydowskie dzieło zatytułowane Wniebowzięcie Mojżesza. Inny żydowski tekst zwany Testamentem Mojżesza również wspomina o tych wydarzeniach, chociaż uczeni są podzieleni, czy były to dwa oddzielne dzieła, czy też to samo dzieło pod dwoma różnymi tytułami.
Niezależnie od tego, tekst tych pism jest niekompletny, a część odnosząca się do pochówku Mojżesza została utracona. Wiemy tylko, że pisma te mówią o pochówku Mojżesza od uczonych wczesnego kościoła, którzy odnosili się do tych dzieł.
Aby jeszcze bardziej skomplikować sprawę, Juda mógł nigdy nie widzieć tych pism i mógł odnosić się do ustnej tradycji znanej jego pierwotnym czytelnikom. Niezależnie od konkretnego źródła, możemy stwierdzić, że czytelnicy Judy wiedzieli o tej tradycji, ponieważ Juda zakłada, że rozumieją, o czym mówi bez dalszego kontekstu.
Jednym z często zadawanych pytań dotyczących włączenia przez Judę tej żydowskiej tradycji jest to, dlaczego Biblia miałaby włączyć coś niekanonicznego do świętego tekstu. Czy oznacza to, że oryginalny tekst lub tradycja, do których odwołuje się Juda, były natchnionym Słowem Bożym? Nie, tylko dlatego, że Biblia cytuje nie natchniony tekst lub odnosi się do ustnej tradycji, której nie ma w Piśmie Świętym, nie oznacza, że te teksty i tradycje były natchnione przez Boga.
Biblia jest księgą historyczną, co oznacza, że zawiera fakty historyczne, które można znaleźć w innych pismach lub tradycjach. Pisarze biblijni zostali poruszeni przez Ducha Świętego, aby włączyć te nie natchnione teksty lub tradycje do natchnionego tekstu Pisma Świętego, ponieważ te teksty lub tradycje były historycznie dokładne i odzwierciedlały prawdę, którą Bóg chciał przekazać w tej części Pisma Świętego o tym historycznym wydarzeniu.
Dlatego możemy stwierdzić, że włączenie przez Judę tej historii o Michale i diable jest historycznie wiarygodne, ponieważ Duch Boży poruszył Judę, aby włączył ją do Nowego Testamentu jako relację historyczną. Sposób, w jaki zostało to sformułowane w Księdze Judy, jest dokładnie taki, jak Duch chciał, aby zostało to sformułowane, abyśmy mieli prawdziwy opis tego, co się wydarzyło.
Po śmierci Mojżesza doszło do sporu o jego ciało między diabłem a Michałem Archaniołem. Ale dlaczego? Najbardziej wiarygodne wyjaśnienie pochodzi od Richarda Bauckhama, który twierdzi, że diabeł spierał się z Michałem o ciało, ponieważ Mojżesz był grzesznikiem. Co więcej, Mojżesz nie był zwykłym grzesznikiem, ale mordercą. W Księdze Wyjścia 2:12, Mojżesz zabił Egipcjanina za pobicie jednego z Hebrajczyków.
Diabeł zgłosił zatem roszczenie do ciała Mojżesza, a takie roszczenie miało dotyczyć nie tylko ciała Mojżesza, ale także jego duszy. Ponieważ Mojżesz tak rażąco naruszył prawo Boże, został potępiony. To wyjaśnienie dobrze pasuje do tego, co wiemy o diable, który jest również nazywany oskarżycielem braci w Księdze Objawienia 12:10 .
Spór w Judy 9 nie był jedynie kłótnią, ale greckie słowa, których używa Juda, mówią o walce prawnej. Diabeł rościł sobie prawo do Mojżesza na podstawie grzechu Mojżesza.
Coś podobnego widzimy w Zachariasza 3:1. Jozue, arcykapłan Izraela, stoi przed aniołem Pańskim, a szatan stoi po prawej ręce Jozuego, aby oskarżyć Jozuego o grzech przed Panem. Oskarżenie to nie było bezpodstawne, ponieważ Zachariasz 3:3 mówi nam, że Jozue stał przed Panem w brudnych szatach, reprezentujących jego grzech i winę przed Panem.
Roszczenie szatana wydawało się początkowo prawnie uzasadnione, ponieważ Jozue rzeczywiście był grzesznikiem, który zasługiwał na potępienie. Bóg jednak zapewnił Jozuemu odświętne szaty, zastępując jego winę usprawiedliwiającą sprawiedliwością Pana. W podobny sposób diabeł wysuwa prawne roszczenie przeciwko Mojżeszowi, że Mojżesz zasługuje na potępienie za swój grzech. Takie oskarżenie sługi Pańskiego wymaga jasnej odpowiedzi.
Michał, który jest opisany jako jeden z głównych obrońców ludu Bożego w Daniela 12:1, odpowiada diabłu, ale być może nie w sposób, jakiego moglibyśmy się spodziewać. Jak na ironię, Mojżesz nie jest tym, który stoi potępiony przed Panem, ale diabeł, który oskarża Mojżesza, jest niegodziwcem pod Bożym sądem. Michał Archanioł mógł bezpośrednio zganić szatana, widząc jego niegodziwość w dążeniu do potępienia Mojżesza. Jednak Juda mówi nam, że Michał „nie ośmielił się wydać przeciwko niemu surowego wyroku”.
Biorąc pod uwagę kontekst prawny tego wersetu, Juda ma na myśli, że Michał nie wydał prawnego potępienia przeciwko diabłu. Z pewnością diabeł został potępiony przed Bogiem, ale Michał nie ośmielił się wejść w rolę Boga jako tego, który osądza niegodziwców. Chociaż był archaniołem z tak wielką mocą wśród zastępów niebieskich, Michał uznał, że Bóg wyznaczył granice jego władzy, granice, których musi przestrzegać dla czci i chwały Pana.
Odpowiedź Michała, „Pan cię upomina”, jest identyczna z tym, co anioł Pański powiedział do szatana w Zachariasza 3:2 , wskazując, że ta tradycja była również ściśle związana z tym opisem. Ta odpowiedź, jak trafnie zauważył Thomas Schreiner, nie oznacza, że Michał prosi Pana, aby dał Szatanowi słowną „reprymendę". Zamiast tego Michał wzywa Pana do wydania sprawiedliwego wyroku w sporze prawnym dotyczącym ciała Mojżesza. Michał prosi Pana zarówno o usprawiedliwienie Jego sługi Mojżesza, jak i o potępienie oskarżyciela braci, diabła.
Odpowiedź Michała modeluje prawdziwą i właściwą wiarę w Bożą sprawiedliwość. Ten, kto wierzy, że Bóg będzie sądził sprawiedliwie, nie musi potępiać niegodziwców, nawet diabła, ani nie musi się usprawiedliwiać. Zamiast tego może odpocząć, wiedząc, że sam Pan usprawiedliwi swój lud i potępi niegodziwców.
W kontekście Judy pokorna ufność Michała w Bożą sprawiedliwość stoi w wyraźnym kontraście z fałszywymi nauczycielami, którzy są opisani jako złorzeczący w wersetach 8 i 10. Oni „odrzucają władzę i złorzeczą anielskim majestatom” i „złorzeczą rzeczom, których nie rozumieją”. Nie boją się zająć miejsca Boga, ustanawiając siebie i swoje opinie jako standard osądu, i przypisują sobie prerogatywę usprawiedliwiania i potępiania w oparciu o ich wyimaginowany standard sprawiedliwości.
Prawdziwi wierzący natomiast żyją pokornie przed Bogiem, uznając, że naszą rolą nie jest ustanawianie standardu sprawiedliwości ani osądzanie, czy inni osiągnęli ten standard. Naszym obowiązkiem jest raczej poddanie się Bożemu standardowi sprawiedliwości, głoszenie go zgodnie z Jego Słowem i pozostawienie ostatecznego osądu innych tam, gdzie należy - w rękach jedynego prawdziwego Prawodawcy i Sędziego.
Ten tajemniczy fragment okazuje się dość istotny i potężny, przypominając nam pokornie, abyśmy byli posłuszni naszemu Panu przez wiarę, opierając się na prawdzie, że Sędzia całej ziemi uczyni to, co słuszne.
Co więcej, zapewnia on ogromną pociechę wierzącym. Diabeł będzie oskarżał nas o grzech i winę, ale nasz Pan pokonał nasz grzech i winę na krzyżu, więc żadne z jego oskarżeń przeciwko nam nie będzie skuteczne. Zostaliśmy przyobleczeni w sprawiedliwość Chrystusa, a wszystkie nasze brudne szaty zostały pochowane w grobie, którego nikt nigdy nie znajdzie.
----------
Robb pastors Desert Hills Bible Church in Glendale, Arizona. He has his M. Div. from The Master’s Seminary and his Ph.D. in New Testament from The Southern Baptist Theological Seminary.
