Zwyczajna kobieta, niezwykły Zbawiciel - Historia Helen Stirke

 

Zwyczajna kobieta, niezwykły Zbawiciel

Historia Helen Stirke (ste:k), szkockiej męczennicy z czasów reformacji. Rozważanie oparte na historycznych relacjach o wydarzeniach w Perth w 1544 roku.

Są ludzie, których imiona poznajemy z podręczników historii. Znamy ich twarze z portretów, czytamy ich książki, przypominamy sobie ich wielkie czyny. Zmieniali bieg historii. Ich słowa przetrwały stulecia.

Ale są też inni.

Nie napisali książek. Nie wygłaszali przemówień przed tłumami. Nie mieli wpływu na politykę ani nie zasiadali w radach wielkich reformatorów. Żyli zwyczajnie. Pracowali, wychowywali dzieci, troszczyli się o dom, modlili się i próbowali być wierni Bogu w codzienności.

Ich nazwiska mogłyby zniknąć bez śladu, gdyby pewnego dnia zwyczajne życie nie postawiło ich przed niezwyczajnym wyborem.

Jedną z takich osób była Helen Stirke, szkocka chrześcijanka z Perth, żyjąca w czasach reformacji.

Nie była znaną teolożką. Była żoną i matką. Nie pozostawiła po sobie wielkich dzieł. Pozostała jednak historia, która przypomina nam, że wiara w Chrystusa nie jest jedynie przekonaniem, które wyznajemy w bezpiecznych okolicznościach. Czasami jest prawdą, której trzymamy się wtedy, gdy jej wyznanie kosztuje nas wszystko.

1. Chwila, w której zwyczajne życie stało się próbą wiary

Był rok 1544. Szkocja przeżywała gwałtowne religijne napięcia. Nauczanie reformacyjne rozprzestrzeniało się, ale jego zwolennicy spotykali się z prześladowaniami ze strony władz kościelnych.

W Perth mieszkała Helen Stirke. Była w ciąży i zbliżał się czas porodu.

W tamtych czasach poród był niebezpiecznym doświadczeniem. Nie istniała współczesna medycyna, a kobiety nie mogły mieć pewności, że przeżyją ani one, ani ich dzieci. Strach był czymś zupełnie naturalnym.

W takich chwilach kobiety zwracały się do Boga, ale również wzywały Marię, matkę Jezusa, prosząc o jej wstawiennictwo. Była to część ówczesnej pobożności katolickiej.

Helen odmówiła.

Według zachowanych relacji nie chciała wzywać Marii, ponieważ uważała, że powinna zwracać się do Boga przez Jezusa Chrystusa. Nie była to dla niej kwestia nieważnego rytuału. Chodziło o to, komu powierza swoje życie i na kim opiera swoją nadzieję.

Możemy wyobrazić sobie napięcie tej chwili. Kobieta przeżywająca ból porodu, położne nalegające, by zrobiła to, co uważano za pobożne i właściwe, a ona pozostająca przy swoim przekonaniu.

Nie wiemy dokładnie, jakie emocje jej towarzyszyły. Nie musiała być pozbawiona strachu, aby pozostać wierna. Odwaga nie oznacza przecież, że człowiek niczego się nie boi. Czasem oznacza, że pomimo lęku nie chce postąpić wbrew sumieniu ukształtowanemu przez Słowo Boże.

W dawnych przekazach zachowała się wypowiedź przypisywana Helen, w której wyrażała przekonanie, że Bóg mógłby wybrać ją do roli matki Chrystusa, gdyby żyła w czasach Marii.

Tych słów nie powinniśmy rozumieć tak, jakby Maria była przypadkową osobą, którą można było dowolnie zastąpić. Pismo Święte pokazuje, że Bóg wybrał ją do wyjątkowej roli w historii zbawienia.

Ale możemy dostrzec sens, który prawdopodobnie chciała podkreślić Helen: Maria nie była źródłem zbawienia. Sama potrzebowała Zbawiciela.

Przecież kiedy Maria wielbiła Boga, mówiła:

„I raduje się duch mój w Bogu, Zbawicielu moim” (Łk 1:47).

Maria potrzebowała łaski. Helen potrzebowała łaski. Każdy z nas jej potrzebuje.

A jedynym Zbawicielem jest Jezus Chrystus.

2. Kiedy wierność staje się kosztowna

Wieść o postawie Helen dotarła do władz kościelnych. W okresie, w którym reformacja była traktowana jako zagrożenie dla religijnego porządku, odrzucenie określonych praktyk mogło zostać uznane za herezję.

Helen została aresztowana wraz ze swoim mężem, Jamesem Ravelesonem, oraz innymi protestantami z Perth. Wśród nich znajdował się James Finlayson — inny człowiek, którego nazwisko bywa mylone z nazwiskiem męża Helen.

Sprawa zakończyła się wyrokiem śmierci.

Spróbujmy na chwilę zatrzymać się przy tej kobiecie.

Jeszcze niedawno jej życie prawdopodobnie wypełniały zwyczajne obowiązki. Dom, rodzina, troska o dziecko, codzienne sprawy. Być może nie myślała o sobie jako o kimś, kto zostanie zapamiętany przez następne pokolenia.

A teraz miała stanąć wobec śmierci.

To jeden z najbardziej wymagających aspektów chrześcijańskiej wiary: nie zawsze możemy przewidzieć, dokąd zaprowadzi nas posłuszeństwo Bogu. Czasami prowadzi do pokoju i pojednania. Czasami do utraty uznania. Czasami wymaga przyznania się do prawdy, która jest dla nas kosztowna.

Nie wolno nam jednak wyciągać z tej historii wniosku, że cierpienie samo w sobie dowodzi słuszności naszych przekonań. Można cierpieć za błędne poglądy. Chrześcijańska wierność nie polega na uporze za wszelką cenę, lecz na posłuszeństwie prawdzie Bożego Słowa.

Helen stanęła wobec śmierci, przekonana, że nie może porzucić tego, co uważała za wierność Chrystusowi.

W tym miejscu warto przypomnieć słowa apostoła Piotra:

„Trzeba bardziej słuchać Boga niż ludzi” (Dz 5:29).

Nie jest to zachęta do buntu dla samego buntu. To przypomnienie, że żaden ludzki autorytet nie stoi ponad Bogiem.

Jednocześnie musimy pamiętać, że naszą nadzieją nie jest siła naszego charakteru. Nie jesteśmy zbawieni dlatego, że potrafimy być odważni. Jesteśmy zbawieni przez łaskę, dzięki dziełu Jezusa Chrystusa.

To rozróżnienie jest niezwykle ważne. Możemy podziwiać odwagę Helen, ale nie powinniśmy czynić z niej miernika, któremu każdy chrześcijanin musi dorównać.

Ona była świadkiem. Chrystus jest Zbawicielem.

3. „Nie pożegnam cię na dobranoc”

Przyszedł dzień egzekucji.

Według historycznych relacji mężczyźni mieli zostać powieszeni, a kobiety utopione. Helen poprosiła, aby mogła umrzeć razem ze swoim mężem, ale jej prośba została odrzucona.

James miał zginąć pierwszy.

Helen trzymała w ramionach swoje nowo narodzone dziecko. Wkrótce miała zostać rozdzielona zarówno z mężem, jak i z niemowlęciem, którego nie będzie mogła wychowywać.

To nie jest scena, którą powinniśmy opisywać lekko.

Nie wiemy, co działo się w jej sercu. Nie znamy wszystkich jej myśli. Wiemy jednak, że dawne przekazy przypisują jej słowa skierowane do męża:

„Mężu, ciesz się, bo przeżyliśmy razem wiele radosnych dni, a ten dzień, w którym musimy umrzeć, powinniśmy uważać za najbardziej radosny ze wszystkich, ponieważ będziemy mieli radość na zawsze. Dlatego nie pożegnam cię na dobranoc, bo wkrótce spotkamy się w królestwie niebieskim”.

Nie możemy zagwarantować, że zachowane słowa są dosłownym zapisem każdej sylaby wypowiedzianej przez Helen. Ale ich zasadnicze przesłanie odpowiada nadziei, którą wyznawali pierwsi chrześcijanie: śmierć nie musi być ostatecznym rozdzieleniem tych, którzy należą do Chrystusa.

James został stracony na oczach żony.

Następnie Helen odebrano dziecko i powierzono je opiece innej kobiety. Helen została zaprowadzona nad wodę, związana, umieszczona w worku obciążonym ciężarkami i wrzucona do stawu.

Tak zakończyło się jej ziemskie życie.

Została zabita w 1544 roku z powodu przekonań religijnych, które władze uznały za herezję.

Pozostaje pytanie: skąd człowiek może czerpać nadzieję, gdy wszystko, co kocha na ziemi, zostaje mu odebrane?

Czy wystarczy mocny charakter? Czy wystarczy przekonanie, że po śmierci będzie lepiej? Czy wystarczy wiara we własną wiarę?

Nie.

Chrześcijańska nadzieja Helen — o ile możemy ją odtworzyć z jej pożegnalnych słów — miała sens tylko dlatego, że opierała się na czymś większym niż jej własne uczucia.

Opierała się na Chrystusie.

4. Nie bohaterka, która pokonała śmierć, lecz Zbawiciel, który ją pokonał

Kiedy czytamy o męczennikach, łatwo skupić się na ich odwadze. Możemy pomyśleć: „Czy ja potrafiłbym tak postąpić? Czy miałbym wystarczająco dużo wiary? Czy byłbym równie silny?”.

Takie pytania mogą nas skłonić do refleksji, ale nie mogą być ostatnim słowem.

Gdyby chrześcijaństwo polegało na tym, że musimy być wystarczająco odważni, aby zasłużyć na życie wieczne, wszyscy mielibyśmy powód do niepokoju.

Nie zawsze jesteśmy odważni. Czasem milczymy, gdy powinniśmy mówić. Czasem wybieramy wygodę zamiast posłuszeństwa. Czasem boimy się bardziej ludzi niż Boga.

Dlatego potrzebujemy nie tylko przykładu wierności. Potrzebujemy Zbawiciela.

Jezus Chrystus jest kimś więcej niż największym męczennikiem w historii. Nie przyszedł jedynie po to, aby pokazać nam, jak należy umierać za prawdę.

Przyszedł, aby umrzeć za grzeszników.

Na krzyżu nie tylko dał świadectwo prawdzie. Poniósł karę za grzech swojego ludu. Zrobił to, czego żaden człowiek nie mógł zrobić dla siebie ani dla innych: pojednał grzeszników z Bogiem.

A potem zmartwychwstał.

Dlatego apostoł Paweł napisał:

SNP „Tymczasem Chrystus zmartwychwstał i jest pierwszym zwiastunem zmartwychwstania tych, którzy zasnęli.” (1 Kor 15:20).

To właśnie tutaj znajduje się fundament chrześcijańskiej nadziei.

Nie w tym, że Helen była wyjątkowo silna. Nie w tym, że jej ostatnie słowa były wzruszające. Nawet nie w tym, że wierzyła w niebo.

Fundamentem nadziei jest to, że Jezus Chrystus rzeczywiście zmartwychwstał.

Gdyby Chrystus pozostał w grobie, słowa o spotkaniu w królestwie niebieskim byłyby tylko ludzkim życzeniem. Ale ponieważ zmartwychwstał, chrześcijanie mają podstawę, by oczekiwać zmartwychwstania i życia wiecznego.

Helen nie mogła pokonać śmierci własną odwagą. Nie mógł tego zrobić również jej mąż. Ich nadzieja polegała na tym, że śmierć nie jest silniejsza od Chrystusa.

To On obiecał:

„Ja jestem zmartwychwstaniem i życiem; kto we mnie wierzy, choćby i umarł, żyć będzie” (J 11:25).

Nie jest to obietnica, że wierzący nie umrą. Jest to obietnica, że śmierć nie będzie ich ostatecznym przeznaczeniem.

5. Zwyczajni świadkowie i niezwykła łaska

Historia Helen przypomina nam, że dzieje Kościoła tworzą nie tylko ludzie znani z nazwisk i książek.

Tworzą je także matki wychowujące dzieci w wierze, ojcowie troszczący się o rodziny, wierzący uczciwie wykonujący swoją pracę, ludzie przebaczający krzywdy i ci, którzy w trudnych okolicznościach pozostają wierni Chrystusowi.

Większość z nich nigdy nie zostanie wspomniana w podręcznikach.

Nie znaczy to, że ich życie jest mniej ważne dla Boga.

Nie każdy chrześcijanin zostanie męczennikiem. Nie każdy będzie musiał wybierać między wyznaniem wiary a śmiercią. Ale każdy z nas staje przed pytaniem, czy Chrystus naprawdę jest Panem naszego życia.

Może nie grozi nam szubienica ani utonięcie. Być może jednak musimy wybrać prawdę zamiast kłamstwa, wierność zamiast niewierności, przebaczenie zamiast zemsty, uczciwość zamiast zysku.

W takich chwilach warto pamiętać o zwyczajnych świadkach wiary.

Nie po to, aby mierzyć się z nimi i próbować dorównać ich odwadze. Lecz po to, aby przypominać sobie, że Bóg zachowuje swoich ludzi, a Jego łaska działa również w życiu tych, których świat nigdy nie uzna za wielkich.

Autor Listu do Hebrajczyków wzywa nas, byśmy patrzyli na Jezusa, „sprawcę i dokończyciela wiary” (Hbr 12:2).

Zauważmy, na czym polega różnica. Pismo Święte nie każe nam jedynie spoglądać na bohaterów wiary. Kieruje nasz wzrok na Chrystusa.

Świadkowie mogą nas zachęcać. Ich historie mogą nas zawstydzać, pocieszać i pobudzać do wierności. Ale tylko Chrystus może zbawić.

Tylko On jest doskonałym Zbawicielem.

Tylko On umarł za nasze grzechy.

Tylko On zmartwychwstał i może dać nam życie wieczne.

I tylko w Nim grzeszny, słaby człowiek może znaleźć pokój z Bogiem.

Zakończenie: Czy znasz Tego, dla którego warto żyć?

Wyobraź sobie, że po wielu stuleciach ktoś opowiada historię Helen Stirke. Mówi o jej odwadze, o jej mężu, o dziecku, które musiała zostawić, i o słowach pożegnania, które przetrwały w historycznym przekazie.

Można zamknąć tę historię westchnieniem podziwu: „Cóż za niezwykła kobieta!”.

Ale możemy też zadać sobie ważniejsze pytanie.

Co sprawia, że człowiek potrafi patrzeć na śmierć, nie uznając jej za koniec wszystkiego?

Nie jest to pewność, że życie zawsze będzie sprawiedliwe. Nie jest to obietnica, że Bóg oszczędzi cierpienia. Nie jest to też jakaś wiara w ludzką nieśmiertelność.

To nadzieja, że Chrystus jest wierny, że Jego ofiara wystarcza do zbawienia i że Jego zmartwychwstanie jest początkiem przyszłego życia wszystkich, którzy do Niego należą.

Dlatego najważniejsze pytanie nie brzmi: „Czy potrafię być tak odważny jak Helen?”.

Brzmi: „Czy znam Jezusa Chrystusa jako mojego Zbawiciela? Czy ufam Mu nie tylko wtedy, gdy życie układa się po mojej myśli, ale również wtedy, gdy posłuszeństwo staje się kosztowne?”

Nie jesteśmy zbawieni dlatego, że nasza wiara jest wystarczająco silna. Jesteśmy zbawieni przez Chrystusa, w którym pokładamy wiarę.

Nie musimy udawać ludzi niezwyciężonych. Możemy przyjść do Niego ze swoim lękiem, słabością i grzechem. On nie wzywa nas do tego, abyśmy własną siłą pokonali śmierć. Wzywa nas, abyśmy Mu zaufali.

Helen Stirke była zwyczajną kobietą. Jej historia przypomina o niezwykłej cenie wierności.

Ale jeszcze bardziej przypomina nam o niezwykłym Zbawicielu, dzięki któremu zwyczajni, grzeszni ludzie mogą mieć nadzieję większą niż śmierć.

Niech więc naszym największym pragnieniem nie będzie to, aby zapamiętano nas jako bohaterów wiary, lecz abyśmy należeli do Chrystusa w doli i niedoli - do Tego, dla którego warto żyć i umrzeć.