R.C. Sproul i Mateusz G. | O predestynacji

(Wstawiam na czyjąś prośbę..:)

 R.C. Sproul i Mateusz G. 

— wymyślona rozmowa o Rzymian 9 (choć kazanie Mateusza G. było jak najbardziej prawdziwe)

R.C. Sproul: Dzień dobry, Mateuszu. Wysłuchałem twojego kazania na temat 9. rozdziału Listu do Rzymian. Twierdzisz, że Paweł nie omawia tutaj przede wszystkim odwiecznego wyboru poszczególnych ludzi do zbawienia, lecz Boży plan realizowany w historii: wybór Izraela, a następnie włączenie pogan do ludu Bożego. Zgadzam się, że kontekst historii zbawienia jest ważny. Chciałbym jednak zapytać: czy wyjaśnia on wszystko, co Paweł mówi w tym rozdziale?

Zwróćmy uwagę na Jakuba i Ezawa. Paweł pisze, że zanim się urodzili i zanim uczynili cokolwiek dobrego lub złego, Bóg oznajmił, że starszy będzie służył młodszemu. Dlaczego apostoł podkreśla, że stało się to przed ich narodzinami i przed ich działaniami, uczynkami?

Mateusz G.: Uważam, że musimy uwzględnić Stary Testament. Historia Jakuba i Ezawa dotyczy nie tylko dwóch jednostek, lecz także narodów, które od nich pochodzą. Paweł cytuje przecież Księgę Malachiasza, gdzie Jakub i Ezaw reprezentują Izrael i Edom. Bóg wybrał Jakuba, aby przez niego prowadzić historię przymierza i wypełnić swoje obietnice.

Dlatego nie możemy automatycznie zakładać, że każde użycie słowa „wybór” oznacza indywidualne przeznaczenie do życia wiecznego.

Sproul: Zgadzam się, że nie wolno ignorować kontekstu narodowego. Nie zgadzam się jednak, że samo wskazanie tego kontekstu rozwiązuje problem.

Przeczytajmy uważnie Rzymian 9:11. Paweł wyjaśnia, że Boży zamiar związany z wyborem miał się utrzymać nie na podstawie uczynków, lecz dzięki Temu, który powołuje.

Dlaczego apostoł tak mocno podkreśla pierwszeństwo Bożego działania? Gdyby chodziło wyłącznie o historyczne zadanie Jakuba, czy konieczne byłoby takie podkreślenie, że Boży wybór nie zależał od uczynków chłopców?

Co więcej, Paweł przechodzi od przykładu Jakuba i Ezawa do słów: „A więc komu chce, okazuje miłosierdzie, a kogo chce, przywodzi do zatwardziałości” (Rz 9:18). Następnie przewiduje sprzeciw: „Czemu jeszcze obwinia? Bo któż może przeciwstawić się Jego woli?” (Rz 9:19).

Czy nie powinniśmy pozwolić, by sam apostoł określił, dokąd prowadzi jego argument?

Mateusz: To rzeczywiście trudne wersety. Nie chciałbym jednak, abyśmy odczytywali je w oderwaniu od całego Listu do Rzymian. Paweł naucza również, że człowiek jest odpowiedzialny za swoją niewiarę, a zbawienie jest dostępne dla każdego, kto uwierzy w Chrystusa.

W Rzymian 10:13 czytamy: „Każdy bowiem, kto wezwie imienia Pańskiego, zbawiony będzie”. Nie możemy pozwolić, aby doktryna wybrania przesłoniła powszechne wezwanie Ewangelii.

Sproul: Oczywiście. Ale dlaczego mielibyśmy uważać, że te prawdy sobie przeczą?

To, że każdy, kto wzywa imienia Pana, będzie zbawiony, nie odpowiada jeszcze na pytanie, dlaczego jeden człowiek wierzy, a drugi odrzuca Chrystusa. Paweł omawia obie kwestie. W rozdziale 9 podkreśla Bożą suwerenność, a w rozdziale 10 wzywa ludzi do wiary i głoszenia Ewangelii.

Nie możemy używać jednego fragmentu Pisma do unieważniania drugiego.

Zwróć też uwagę na Rzymian 9:16: „A więc nie zależy to od woli człowieka ani od jego zabiegów, lecz od zmiłowania Bożego”.

Nie oznacza to, że człowiek jest zwolniony z potrzeby wiary, nie musi podejmować decyzji ani nie ponosi odpowiedzialności. Oznacza, że ostatecznym źródłem zbawienia nie jest niezależna wola grzesznika, lecz Boże miłosierdzie.

Mateusz: Ale właśnie tutaj pojawia się mój problem. Jeżeli Bóg odwiecznie wybiera jednych do zbawienia, a innych pozostawia w ich grzechu, czy nie rodzi się pytanie o Jego sprawiedliwość? Czy taki obraz nie stoi w napięciu z Jezusem, który zaprasza grzeszników, przyjmuje odrzuconych i nikogo nie wyrzuca, kto do Niego przychodzi?

Sproul: Zauważ, że Paweł sam stawia pytanie o sprawiedliwość Boga: „Czyż Bóg jest niesprawiedliwy?” (Rz 9:14). I odpowiada: „Żadną miarą!”.

Nie możemy więc ominąć tej odpowiedzi i zastąpić jej własnym wyobrażeniem tego, jak Bóg powinien postępować.

Paweł odwołuje się do słów Boga skierowanych do Mojżesza: „Zmiłuję się, nad kim się zmiłuję” (Rz 9:15). Miłosierdzie nie jest długiem, który Bóg musi spłacić człowiekowi. Gdyby było należnością, przestałoby być miłosierdziem.

Pamiętaj również, że wszyscy ludzie są grzesznikami. Problem nie polega na tym, że Bóg odmawia zbawienia niewinnym ludziom. Nie ma niewinnych grzeszników, którzy mogliby domagać się zbawienia jako należnej zapłaty.

Biblijna doktryna wybrania nie mówi, że Bóg zbawia ludzi dlatego, że są lepsi od innych. Mówi coś przeciwnego: Bóg zbawia niezasługujących na to grzeszników z łaski.

Mateusz: Rozumiem twoje rozumowanie. Nadal jednak uważam, że musimy mocno podkreślić Bożą miłość objawioną w Chrystusie. W Ewangelii Mateusza 22 król zaprasza na ucztę ludzi złych i dobrych. W 1 Tymoteusza 2:4 czytamy, że Bóg chce, aby wszyscy ludzie zostali zbawieni. Czy nie powinniśmy pozwolić, by te teksty korygowały nasze rozumienie Rzymian 9?

Sproul: Powinniśmy czytać całą Biblię, ale pozwól, że zadam ci pytanie. Czy przypowieść o uczcie weselnej kończy się stwierdzeniem, że wszyscy zaproszeni zostają zbawieni? Nie. Jezus mówi: „Wielu jest wezwanych, ale mało wybranych” (Mt 22:14).

Nie twierdzę, że ten werset sam rozstrzyga wszystkie kwestie związane z wybraniem. Pokazuje jednak, że nie możemy sprowadzić nauczania Jezusa do samego zaproszenia, pomijając rozróżnienie między wezwaniem a wybraniem.

Podobnie tekst z 1 Tymoteusza 2:4 wymaga uwzględnienia kontekstu. Paweł wzywa do modlitwy za wszystkich ludzi, w tym za królów i osoby sprawujące władzę. Chrześcijanie nie powinni ograniczać Bożej troski ani głoszenia Ewangelii do własnej grupy etnicznej czy społecznej.

Możemy różnić się w interpretacji dokładnego zakresu tego wersetu. Nie możemy jednak zakładać, że wyjaśnia on sam przez się wszystkie inne wypowiedzi Pisma o Bożym wyborze.

Mateusz: Nie chciałbym, aby ludzie, słysząc o wybraniu, doszli do wniosku, że nie muszą wierzyć, nawracać się ani głosić Ewangelii.

Sproul: I słusznie. Taki wniosek byłby błędny.

Biblijna doktryna wybrania nie jest wezwaniem do bierności. Nie mówi grzesznikowi: „Nie musisz przychodzić do Chrystusa”. Mówi: „Przyjdź do Chrystusa, ponieważ On przyjmuje grzeszników, a zbawienie jest z łaski”.

Nie wiemy, kogo Bóg wybrał. Wiemy natomiast, co mamy głosić: wszyscy ludzie są wezwani do opamiętania i wiary w Jezusa Chrystusa. Nie wolno nam stawiać przeszkód tam, gdzie Bóg otworzył drogę w Ewangelii.

Zwróć uwagę na samego Pawła. W Rzymian 9 wyznaje głęboki smutek z powodu niewiary swoich rodaków. W Rzymian 10 mówi, że pragnie ich zbawienia i modli się o nie. A następnie w Rzymian 11 podkreśla, że Bóg nie odrzucił swojego ludu.

Suwerenność Boga nie zniszczyła misyjnego zapału apostoła. Była z nim całkowicie zgodna.

Mateusz: W takim razie chciałbym zapytać o jeszcze jedną rzecz. Czy doktryna wybrania nie prowadzi do przedstawienia Boga jako kogoś, kto arbitralnie postanawia, kogo pokocha, a kogo odrzuci?

Sproul: To zależy od tego, co rozumiemy przez arbitralność.

Jeżeli masz na myśli, że Bóg nie jest zależny od zasług człowieka i nie musi uzasadniać swojego miłosierdzia naszymi osiągnięciami, to właśnie o tym mówi Paweł.

Jeżeli jednak przez arbitralność rozumiesz kaprys, niesprawiedliwość lub zło, to takiego wniosku tekst nie uzasadnia.

Bóg nie jest grzesznym człowiekiem, który kieruje się uprzedzeniami. Jest świętym Stwórcą i doskonałym Sędzią. Paweł nie próbuje rozwiązać każdej trudności filozoficznej, ale przypomina, że stworzenie nie może postawić się ponad Stwórcą i uzależnić Jego sprawiedliwości od własnej aprobaty.

Nie oznacza to, że mamy przestać zadawać pytania. Oznacza, że musimy zadawać je z pokorą wobec Bożego objawienia.

Mateusz: A co z Bożą miłością? Czy nie powinniśmy przede wszystkim patrzeć na Jezusa?

Sproul: Oczywiście. Ale właśnie dlatego nie możemy przeciwstawiać Jezusa Bożej suwerenności.

Krzyż nie pokazuje nam Boga, który zrezygnował ze swojej sprawiedliwości. Pokazuje Boga, który zbawia grzeszników, nie traktując grzechu jako czegoś nieważnego. Chrystus poniósł karę za grzech swojego ludu. Boże miłosierdzie nie jest zaprzeczeniem Jego świętości, lecz objawia się w dziele, które jednocześnie ukazuje Jego sprawiedliwość.

Nie powinniśmy więc budować obrazu Boga wyłącznie na podstawie tych wypowiedzi Jezusa, które łatwo pasują do naszych intuicji. Musimy czytać Ewangelię w świetle całego Pisma.

Mateusz: Zgadzam się, że krzyż ukazuje zarówno miłość, jak i świętość Boga. Nadal uważam, że Rzymian 9 należy interpretować przede wszystkim w kontekście historii zbawienia i włączenia pogan.

Sproul: A ja uważam, że ten kontekst jest niezbędny, ale nie wyczerpuje argumentu Pawła.

W Rzymian 9–11 apostoł wyjaśnia, dlaczego niewiara wielu Izraelitów nie oznacza, że Boże słowo zawiodło. Pokazuje, że przynależność do ludu Bożego nie opiera się wyłącznie na pochodzeniu etnicznym, a Boże miłosierdzie obejmuje również pogan.

Jednocześnie mówi o wyborze, powołaniu, miłosierdziu, zatwardziałości i prawie Stwórcy do postępowania ze swoim stworzeniem. Nie powinniśmy redukować tych wypowiedzi do samego przydzielania historycznych ról.

Warto też pamiętać, że doktryna reformowana nie musi oznaczać, iż Bóg czynnie wytwarza w ludziach zło, aby następnie ich potępić. Grzesznicy odpowiadają za własny grzech, a Boży sąd jest sprawiedliwy. Reformowani różnie formułują szczegóły dotyczące dekretu potępienia, ale nie powinniśmy utożsamiać Bożej suwerenności z tym, że Bóg jest sprawcą grzechu.

Mateusz: Czyli ostatecznie różnimy się w odpowiedzi na pytanie, czy Paweł mówi tutaj również o indywidualnym wybraniu do zbawienia.

Sproul: Tak. I właśnie dlatego powinniśmy uważnie czytać tekst, a nie przypisywać drugiej stronie motywy, których nie potrafimy udowodnić.

Niech naszym wspólnym celem będzie wierność Słowu Bożemu. Doktryna wybrania nie powinna prowadzić do pychy, chłodu wobec niewierzących ani zaniedbania ewangelizacji. Jej właściwym owocem jest wdzięczność za łaskę, pokora wobec Boga i gorliwe głoszenie Chrystusa.

Mateusz: Pod tym ostatnim stwierdzeniem mogę się podpisać. Niezależnie od tego, jak interpretujemy szczegóły Rzymian 9, zbawienie jest w Jezusie Chrystusie, a Kościół ma głosić Ewangelię wszystkim narodom.

Sproul: Zgoda. Pamiętajmy jednak, że Ewangelia nie jest tylko zaproszeniem, by człowiek zrobił pierwszy krok w stronę Boga. Jest również dobrą nowiną o tym, że Bóg w Chrystusie przyszedł ratować grzeszników, którzy sami nie potrafią się zbawić.

Dlatego cała chwała za nasze zbawienie należy się Bogu.

PS.

Czy łaska jest tylko możliwością, którą Bóg stawia przed grzesznikiem, pozostawiając ostateczny wynik niezależnej od niej decyzji człowieka? 

Czy też Bóg rzeczywiście przemienia serce grzesznika, uzdalniając go do wiary w Chrystusa? 

To właśnie tutaj rozstrzyga się różnica między poglądem, że łaska umożliwia zbawienie, a przekonaniem, że łaska skutecznie zbawia.

To rozróżnienie wymaga dopowiedzenia: również chrześcijanie niekalwińscy mogą wierzyć, że zbawienie jest całkowicie z łaski i że bez działania Ducha Świętego człowiek nie może uwierzyć. Spór dotyczy między innymi sposobu działania tej łaski i jej relacji do ludzkiej odpowiedzi.

___________

W kazaniu Mateusz wypowiada następujące zdanie:

„Zamiast podchodzić do tekstu z gotowymi ramami teologicznymi, warto dostrzec, że łaska w Chrystusie jest uniwersalnym rozwiązaniem problemu grzechu, a zbawiony będzie każdy, kto wezwie imienia Pana”.

Samo wezwanie do czytania Biblii bez narzucania jej z góry przyjętych założeń jest słuszne. Problem polega na tym, że to ostrzeżenie powinno działać w obie strony. Zarówno reformowany, jak i nierformowany interpretator musi pozwolić, by tekst biblijny korygował jego założenia.

Ponadto stwierdzenie, że Chrystus jest uniwersalnym rozwiązaniem problemu grzechu, wymaga doprecyzowania. 

- Jeśli oznacza, że Ewangelia jest przeznaczona do głoszenia wszystkim narodom i że każdy, kto przychodzi do Chrystusa w wierze, zostanie zbawiony, jest to zgodne z biblijnym przesłaniem. 

- Jeśli jednak ma oznaczać, że Boży plan zbawienia nie obejmuje żadnego szczególnego wybrania, jest to już teza, którą trzeba dopiero uzasadnić na podstawie Pisma.

Najważniejszą kwestią nie jest pytanie, czy Bóg zaprasza wszystkich, lecz pytanie, jak powszechne wezwanie Ewangelii łączy się z suwerennym działaniem Boga w zbawieniu grzeszników.

Właśnie to napięcie Paweł przedstawia w Rzymian 9–11, nie rezygnując ani z Bożej suwerenności, ani z odpowiedzialności człowieka, ani z obowiązku głoszenia Ewangelii.

Baruch i Nikodemos | Spotkanie 9: Pokój (Hebrajskie Szalom vs Greckie Eirene)

 

Spotkanie 9: Pokój (Hebrajskie Szalom vs Greckie Eirene)

Na zewnątrz panował wyjątkowo podniosły nastrój – całe miasto świętowało ogłoszenie nowego traktatu politycznego. Z tarasu Biblioteki bohaterowie widzieli udekorowane girlandami ulice, parady ptolemejskiej piechoty oraz namiestników wznoszących toasty. Na Agorze heroldowie ogłaszali nadejście ery powszechnego pokoju, a tłum wiwatował, ciesząc się, że legiony wracają do garnizonów.

Nikodemos przyniósł na stół kolejny zwój – Księgę Proroka Izajasza – i z lekkim uśmiechem ulgi spojrzał na świętujące miasto.

– Słyszysz te okrzyki, Baruchu? – zaczął młody lekarz, opierając się o balustradę. – Na ten dzień Aleksandria czekała od lat. Tłumcząc wersety o „królestwie pokoju”, użyliśmy naszej greckiej Εἰρήνη (Eirene). Dla mojego świata to słowo oznacza koniec koszmaru. Eirene to czas, kiedy milkną miecze, granice są bezpieczne, a podatki nie idą na wojnę. To wolność od zewnętrznego zagrożenia, błogi stan, w którym można wreszcie spokojnie uprawiać ziemię i handlować. Dla nas pokój to po prostu brak wojny. Przerwa w rozlewie krwi.

Baruch popatrzył na wiwatujące tłumy, ale jego twarz pozostała dziwnie smutna i zamyślona. Podszedł do stołu, na którym leżała piękna, szklana waza – podarunek od jednego z aleksandryjskich rzemieślników. Starzec delikatnie przesunął palcem po jej idealnym, gładkim obwodzie.

– Wasza eirene jest bardzo krucha, Nikodemosie – odparł cicho stary Żyd. – Zależy od kaprysu królów, podpisu na papirusie i siły waszych garnizonów. Kiedy tłumaczyliśmy obietnice dane przez Boga, wasz polityczny pokój wydał nam się zbyt płytki. Słowo, które przelaliśmy na wasz język, niesie w sobie zupełnie inny ładunek. To nasze שָׁלוֹם (Szalom).

– Szalom? – powtórzył Grek. – Przecież wy używacie go na co dzień, witając się na ulicy. Czy to nie to samo, co rzymskie życzenie spokojnego dnia?

– Nie, przyjacielu – uśmiechnął się Baruch, podnosząc szklaną wazę. – Rdzeń tego słowa, szalem, oznacza dosłownie: „być kompletnym”, „nienaruszonym”, „w pełni zdrowym”. Szalom to nie jest sytuacja polityczna. To jest stan integralnej pełni. Wyobraź sobie tę wazę: jeśli jest cała, bez ani jednego pęknięcia, panuje w niej szalom. Ale jeśli upuszczę ją na posadzkę i rozpadnie się na tysiąc kawałków, to choćby w pokoju panowała absolutna, grobowa cisza, nie będzie w niej szalom. Będzie tam pofragmentowane rozbicie.

Nikodemos spojrzał na naczynie w rękach mędrca, powoli chwytając głębię tej metafory.

– Chcesz powiedzieć, że można żyć w czasie wolnym od wojen, a nie mieć w sobie waszego pokoju?

– Właśnie tak! – zawołał Baruch, odstawiając wazę bezpiecznie na stół. – Spójrz na tych ludzi na dole. Wiwatują, bo rzymskie i ptolemejskie legiony zawarły pakt. Ale ilu z nich wróci dziś do domów z sercem rozdartym przez lęk, nienawiść, chciwość czy poczucie winy? Ich świat nie ma wojny na granicach, ale w ich wnętrzach toczy się krwawa bitwa. Biblijne Szalom to Boży ład w sercu człowieka. To absolutna harmonia twoich myśli, emocji i ducha z wolą Stwórcy. Możesz być w samym środku oblężenia, wokół mogą walić się mury, a ty – jeśli jesteś zjednoczony z Bogiem – będziesz miał w sobie niezłomne Szalom. Pokój, którego nikt i nic nie jest w stanie ci odebrać, bo nie zależy od ziemskich traktatów.

Młody lekarz wpatrywał się w litery słowa EIRENE na pergaminie. Widział już nie raz, jak semicka myśl rozsadza ramy greckiego słownika.

– Ożywiliśmy kolejne słowo... – mruknął Nikodemos z zachwytem. – Wzięliśmy naszą eirene, która była tylko chwilowym rozejmem między wojnami, i napełniliśmy ją waszą obietnicą wewnętrznej, Boskiej pełni.

– Tak – potwierdził Baruch, gdy słońce znowu zaczęło powoli chylić się ku zachodowi, malując niebo na złoto. – Od teraz, kiedy świat przeczyta w naszych zwojach o „Pokoju Bożym”, nie pomyśli tylko o dekretach władców lub o sile armii. Zrozumie, że to dar z nieba – lekarstwo, które scala połamane ludzkie serce i przynosi ukojenie, jakiego nie da się kupić za żadne złoto tego świata.

---

Dzisiejsze Wezwanie: Jezus Chrystus – Nasze Jedyne Szalom

Dialog Barucha i Nikodemosa obnaża jedną z największych iluzji, w jakich żyjemy. Bardzo często szukamy pokoju w taki sposób, jak robili to starożytni Grecy – w kluczu zewnętrznej eirene. Wydaje nam się, że zyskamy pokój, gdy wreszcie spłacimy kredyt, gdy zmienią się trudne okoliczności w pracy, gdy znikną konflikty w rodzinie albo gdy uciszy się życiowa burza. Budujemy swój spokój na kruchych, zewnętrznych traktatach: „jeśli wszystko wokół mnie będzie poukładane, wtedy moje serce odpocznie”. To ślepy zaułek. Zewnętrzny komfort nigdy nie uleczy wewnętrznego rozdarcia.

Ewangelia przychodzi z radykalną odpowiedzią, wskazując na Jezusa Chrystusa – który Sam jest naszym Szalom.

Jezus przed swoją męką, wiedząc, że za chwilę zostanie zdradzony, opuszczony i przybity do krzyża, mówi do swoich uczniów zdumiewające słowa: „Pokój (Eirene/Szalom) zostawiam wam, pokój mój daję wam. Nie tak jak daje świat, Ja wam daję” (Jan 14:27). Chrystus nie przyniósł na ziemię politycznego rozejmu. On przyniósł Siebie. Kiedy wchodzisz w relację z Jezusem, On wkracza w samo centrum Twojego życiowego chaosu – w Twoje lęki, zranienia i poczucie winy – i swoim dotknięciem scala to, co w Tobie pęknięte i pofragmentowane. Jego pokój nie polega na usunięciu burzy z Twojego życia, ale na uciszeniu burzy w Twoim sercu.

Chrystus wzywa Cię dzisiaj: przestań szukać pokoju tam, gdzie daje go świat.

Okoliczności Twojego życia mogą się zmienić z dnia na dzień, a kruche ludzkie zabezpieczenia mogą runąć w jednej sekundzie. Ale jeśli Twoje serce jest zakorzenione w Chrystusie, zyskujesz pokój niezależny od tego, co dzieje się wokół Ciebie. Gdy Twoje wnętrze napełnia Jego Szalom, możesz przechodzić przez najtrudniejsze życiowe doświadczenia z głębokim, niewytłumaczalnym poczuciem bezpieczeństwa. Pozwól Jezusowi posklejać Twoje połamane serce. Przyjmij Jego Pokój – ten, który przewyższa wszelki ludzki umysł i daje siłę, by stać niezłomnie w każdym czasie.

Pink | O Opamiętaniu... (Zacheusz)

 

Opamiętanie (skrucha, nawrócenie) jest często błędnie rozumiane (i mylone z pokutą), ponieważ mamy skłonność do umieszczania go po niewłaściwej stronie łaski. Wyobrażamy sobie opamiętanie jako wkład grzesznika, oczyszczenie rąk przed przystąpieniem do Chrystusa, moralną poprawę, która czyni nas godnymi przyjęcia. (Tak w uproszczeniu działa pokuta.) 

Ewangelia uczy jednak czegoś o wiele lepszego: nie porzucamy grzechu po to, aby przyjść do Chrystusa; przychodzimy do Chrystusa po to, aby porzucić grzech.

Opamiętanie nie jest dumną modlitwą: „Panie, porzuciłem już mój grzech, więc teraz mnie przyjmij”. Takie podejście czyniłoby nasze nawrócenie podstawą Bożego miłosierdzia. Pismo Święte nie daje nam takiej nadziei. Nie zostajemy przyjęci dlatego, że sami uczyniliśmy się czystymi. Zostajemy przyjęci dlatego, że Chrystus jest miłosierny wobec grzeszników, że Jego krew oczyszcza winnych, a Jego Duch ożywia umarłych (Efezjan 2:1–5).

Opamiętanie nie przypomina również powierzchownej modlitwy typu: „Panie, zbaw mnie od piekła, ale pozostaw mnie w moim grzechu”. Chrystus nie zbawia swojego ludu jedynie od gniewu Bożego. Zbawia go od samego grzechu — od jego winy, jego panowania, a ostatecznie także od jego obecności. Jak oznajmił anioł przed narodzeniem Jezusa: „I nadasz mu imię Jezus; albowiem On zbawi lud swój od grzechów jego” (Mateusza 1:21).

Prawdziwe opamiętanie w istocie wyraża się w słowach: „Panie, nie potrafię zbawić samego siebie. Zbaw mnie zarówno od winy grzechu, jak i od jego mocy, i uczyń mnie takim, jakim nakazujesz mi być”. Taka modlitwa nie jest uczynkiem zasługującym na zbawienie. Jest wołaniem bezradnej duszy, którą łaska obudziła i która przylgnęła do Jezusa, aby moc panowania grzechu została złamana.

Duch Święty przekonuje nas o grzechu, otwiera ślepe oczy, udziela opamiętania i wiary oraz przyprowadza nas do Chrystusa (Jana 16:8; Dzieje Apostolskie 11:18; 2 Tymoteusza 2:25). Pozostawieni sami sobie, albo usprawiedliwialibyśmy nasz grzech, albo próbowalibyśmy zadośćuczynić za niego własnymi wysiłkami. Kiedy jednak Duch daje życie, zaczynamy dostrzegać grzech takim, jaki rzeczywiście jest, a Chrystusa takim, jaki rzeczywiście jest.

Widzimy, że On nie czeka, aż grzesznicy sami uczynią się godnymi. Jest Zbawicielem, który prowadzi ich do opamiętania. Nie mówi: „Oczyść się, a potem przyjdź”. Mówi: „Pójdźcie do mnie wszyscy, którzy jesteście spracowani i obciążeni, a Ja wam dam ukojenie” (Mateusza 11:28).

Dlatego opamiętania i wiary nie można od siebie oddzielić. To samo serce, które zwraca się ku Chrystusowi, odwraca się od grzechu. Nie w sposób doskonały. Nie bez walki. Nie bez łez. Ale szczerze i rzeczywiście. Wiara przyjmuje Chrystusa takim, jakim jest On darmo oferowany w Ewangelii, a Chrystusa nie można rozdzielać. Jest On Zbawicielem od potępienia i Zbawicielem od skażenia grzechem. Usprawiedliwia i uświęca. Przebacza i oczyszcza.

To daje wielką pociechę chrześcijaninowi, który zmaga się z grzechem. Twoje opamiętanie nigdy nie będzie na tyle doskonałe, by mogło stanowić podstawę twojego pokoju. Ale Chrystus jest doskonały. Jego posłuszeństwo jest pełne. Jego krew jest wystarczająca. Dlatego nie pokładaj ufności w sile swojego opamiętania. Patrz na Chrystusa, a od Niego ucz się nienawidzić grzechu, który niegdyś trzymał cię w niewoli.

Ewangelia nie mówi: „Okaż doskonałą skruchę, a Bóg cię pokocha”.

Mówi: „Chrystus przyjmuje grzeszników; przyjdź do Niego, ponieważ nigdy nie odrzuci tych, którzy do Niego przychodzą” (Jana 6:37).

A tych, których Chrystus przyjmuje, odnawia i przemienia na swoje podobieństwo (2 Koryntian 5:17).

Opamiętanie jest zatem zarówno uniżające, jak i pełne nadziei. Uniża nas, ponieważ wyznajemy: „Nie potrafię zbawić samego siebie”. Daje nam nadzieję, ponieważ wyznajemy: „Chrystus może zbawić całkowicie i na zawsze tych, którzy przez Niego przystępują do Boga” (Hebrajczyków 7:25).

Przychodź więc do Chrystusa ze swoją winą, słabością i wciąż obecnym skażeniem z spowodanym obecnością grzechu. Przychodź nie dlatego, że już porzuciłeś grzech tak, jak powinieneś, lecz dlatego, że tylko Chrystus może uwolnić cię spod jego panowania i upodobnić cię do swojego obrazu.

Opamiętanie nie jest drzwiami, które sami budujemy, aby dotrzeć do Chrystusa.

Opamiętanie jest zwrotem grzesznika ku Chrystusowi, ponieważ to Chrystus otworzył drzwi.

Opamiętanie nie jest drogą, dzięki której zasługujemy na dostęp do Chrystusa, lecz owocem tego, że zostaliśmy z Nim zjednoczeni.

Zjednoczenie z Chrystusem jest korzeniem; opamiętanie jest owocem.

Biblijny przykład

Dobrym biblijnym przykładem jest Zacheusz (Łukasza 19:1–10). Jego historia pokazuje, że człowiek nie musi najpierw naprawić swojego życia, aby przyjść do Chrystusa. To spotkanie z Chrystusem staje się początkiem przemiany jego życia.

Zacheusz był zwierzchnikiem celników i człowiekiem bogatym. Prawdopodobnie zdobył majątek, wykorzystując swoją pozycję i pobierając od ludzi więcej, niż powinien. Kiedy Jezus przyszedł do Jerycha, Zacheusz chciał Go zobaczyć. Wszedł więc na drzewo, ponieważ był niskiego wzrostu.

Zwróćmy uwagę na to, co zrobił Jezus. Nie powiedział: „Zacheuszu, najpierw oddaj wszystko, co niesprawiedliwie zdobyłeś, napraw swoje życie, a wtedy przyjdę do twojego domu”. Przeciwnie, Jezus spojrzał na niego i powiedział:

„Zacheuszu, zejdź śpiesznie, gdyż dziś muszę się zatrzymać w twoim domu” (Łukasza 19:5).

Jezus sam wyszedł mu naprzeciw. To inicjatywa Chrystusa, a nie wcześniejsza moralna poprawa Zacheusza, otworzyła drogę do spotkania.

Co wydarzyło się później? Zacheusz powiedział:

„Panie, oto połowę majątku mojego daję ubogim, a jeśli na kimś coś wymusiłem, jestem gotów oddać w czwórnasób” (Łukasza 19:8).

Zauważmy kolejność wydarzeń. Zacheusz nie naprawiał swojego życia, aby zasłużyć na przyjęcie przez Jezusa. To spotkanie z Jezusem przyniosło przemianę, która objęła również jego stosunek do pieniędzy i ludzi, których skrzywdził.

Nie oznacza to, że naprawienie wyrządzonego zła było nieważne. Przeciwnie, przemiana Zacheusza znalazła konkretny wyraz w jego gotowości do naprawienia krzywd. Jednak jego zadośćuczynienie nie kupowało Bożej łaski. Było owocem spotkania ze Zbawicielem.

Dlatego Jezus oznajmił:

„Dziś zbawienie stało się udziałem domu tego, ponieważ i on jest synem Abrahamowym. Albowiem Syn Człowieczy przyszedł szukać i zbawić to, co zginęło” (Łukasza 19:9–10).

Na czym polega lekcja tej historii?

Zacheusz nie wszedł na drzewo jako człowiek, który już uporządkował swoje życie. Przyszedł jako grzesznik, który chciał zobaczyć Jezusa. A Jezus nie tylko pozwolił mu się zobaczyć — sam go odszukał, zwrócił się do niego i wszedł do jego domu.

To właśnie łaska prowadząca do opamiętania. Chrystus przyjmuje grzesznika nie dlatego, że ten wcześniej stał się godny przyjęcia. Przyjęty przez Chrystusa grzesznik zaczyna jednak doświadczać przemiany, która prowadzi go do porzucania grzechu i naprawiania wyrządzonego zła.

Zacheusz nie naprawił swojego życia, aby Jezus go przyjął. Zaczął naprawiać swoje życie, ponieważ spotkał Jezusa.

To nie znaczy, że każde widzialne przeżycie religijne automatycznie dowodzi prawdziwego nawrócenia. Pokazuje natomiast biblijną zasadę: łaska nie jest nagrodą za przemianę człowieka. Jest źródłem przemiany, której owocem staje się opamiętanie.

Zjednoczenie z Chrystusem jest korzeniem; opamiętanie jest owocem.

_______________________________________

Czym pokuta różni się od zadośćuczynienia

Pokuta i zadośćuczynienie to dwie różne rzeczy. Warto je rozróżnić, szczególnie jeśli chcemy zachować biblijną prawdę, że przebaczenia nie kupujemy własnymi uczynkami, a jednocześnie nie pomniejszać odpowiedzialności za wyrządzone zło.

1. Czym jest pokuta, a czym zadośćuczynienie?

Pokuta w tradycyjnym polskim użyciu może oznaczać zarówno skruchę i nawrócenie, jak i określone praktyki religijne wykonywane w celu odpokutowania za grzech. Właśnie to wieloznaczne znaczenie może powodować nieporozumienia.

W biblijnym ujęciu warto rozróżnić trzy pojęcia:

Opamiętanie — zmiana myślenia i postawy wobec grzechu, która prowadzi do zwrócenia się ku Bogu. [lub: nawrócenie, hebr: szuw - zawrócić, gr. metanoia - odmiana umysłu, myślenia]

Skrucha — żal z powodu grzechu i uznanie jego rzeczywistej winy przed Bogiem.

Zadośćuczynienie — konkretne działania zmierzające do naprawienia krzywdy wyrządzonej drugiemu człowiekowi.

Nie są to pojęcia tożsame, choć mogą być ze sobą ściśle związane.

2. Przykład Zacheusza

Wróćmy do Łukasza 19:1–10.

Zacheusz był zwierzchnikiem celników i człowiekiem bogatym. Kiedy spotkał Jezusa, powiedział:

„Panie, oto połowę majątku mojego daję ubogim, a jeśli na kimś coś wymusiłem, jestem gotów oddać w czwórnasób” (Łukasza 19:8).

W jego postawie możemy dostrzec trzy elementy:

Skrucha

Zacheusz przestaje traktować swoje dotychczasowe postępowanie jako coś, co może bez przeszkód kontynuować. Uznaje potrzebę zmiany.

Opamiętanie

Zmienia kierunek swojego życia. Nie chce już postępować tak jak wcześniej.

Zadośćuczynienie

Jest gotów zwrócić to, co niesprawiedliwie odebrał innym, i naprawić wyrządzone krzywdy.

Istotna jest kolejność: Jezus przyszedł do domu Zacheusza, zanim Zacheusz zadeklarował naprawienie krzywd. Jego działania nie były zapłatą za przyjęcie przez Chrystusa, lecz wyrazem przemiany, która dokonała się w jego życiu.

3. Czy zadośćuczynienie jest konieczne do przebaczenia?

Musimy odróżnić dwie sprawy.

Po pierwsze: przebaczenie przed Bogiem.

Nie możemy zapłacić Bogu za nasze grzechy przez dobre uczynki, cierpienie, praktyki religijne ani naprawianie własnych błędów. Jedyną podstawą naszego usprawiedliwienia jest dzieło Jezusa Chrystusa.

„Albowiem łaską zbawieni jesteście przez wiarę, i to nie z was: Boży to dar” (Efezjan 2:8).

Po drugie: odpowiedzialność wobec ludzi.

Przebaczenie nie oznacza, że wyrządzona krzywda przestaje mieć znaczenie. Jeśli ukradłem pieniądze, powinienem je zwrócić. Jeśli kogoś okłamałem, powinienem powiedzieć prawdę. Jeśli zniszczyłem czyjąś reputację, powinienem podjąć próbę naprawienia szkody.

Nie robię tego, aby kupić Boże przebaczenie. Robię to dlatego, że nie chcę już bronić grzechu, który wyznałem.

Paweł napisał:

„Kto kradnie, niech kraść przestanie, a niech raczej żmudną pracą własnych rąk zdobywa dobra, żeby miał z czego udzielać potrzebującemu” (Efezjan 4:28).

Zwróć uwagę: apostoł nie mówi tylko: „Niech złodziej żałuje”. Wskazuje na konkretną zmianę postępowania — od kradzieży do uczciwej pracy i pomagania innym.

4. A co, jeśli nie można naprawić wyrządzonej krzywdy?

Nie każdą krzywdę można cofnąć. Nie da się przywrócić utraconych lat, cofnąć wypowiedzianych słów ani zawsze odbudować zaufania.

W takim przypadku opamiętanie nadal jest możliwe. Człowiek może wyznać winę, przestać krzywdzić, powiedzieć prawdę, przyjąć konsekwencje swoich czynów i naprawić to, co rzeczywiście da się naprawić.

Nie może jednak żądać przebaczenia od osoby skrzywdzonej ani wymuszać pojednania. Szczera skrucha nie daje prawa do natychmiastowego odzyskania zaufania. Zaufanie może odbudowywać się stopniowo, a czasem relacja nie może zostać bezpiecznie przywrócona.

Wniosek

Ewangelia nie mówi: „Napraw wszystkie swoje błędy, a wtedy Chrystus cię przyjmie”. Mówi, że Chrystus przyjmuje grzeszników, którzy nie mogą sami siebie zbawić. Jednak Jego łaska nie pozostawia ich takimi, jakimi byli.

Zacheusz nie zwrócił pieniędzy, aby kupić sobie miejsce w domu Jezusa. Zaczął naprawiać krzywdy, ponieważ Jezus przyszedł do jego domu.

Zadośćuczynienie nie jest ceną przebaczenia. Jest wyrazem tego, że człowiek przestaje usprawiedliwiać swój grzech i zaczyna żyć inaczej.